Deszcz przyszedł po długiej przerwie

W okolicach Góry Kalwarii ostatnie opady przyniosły około 25 mm wody. Deszcz był bardzo potrzebny, bo wcześniejsze opady szybko traciły znaczenie po kolejnych dniach z temperaturą przekraczającą 30°C. Skutki upałów widać dziś na owocach. W części sadów pojawiły się oparzenia słoneczne. Mateusz Nowacki zwraca uwagę, że więcej takich uszkodzeń można znaleźć między innymi na Goldenie. 

Nie tylko liczba owoców zdecydowała o kalibrze

W przypadku Gali, Goldena czy Empire część sadowników zwraca uwagę na zbyt mały rozmiar jabłek. Pojawiają się opinie, że po przymrozkach na drzewach zostało zbyt dużo zawiązków i zabrakło mocniejszego przerzedzania. Zdaniem Mateusza Nowackiego odpowiada za to kilka innych czynników.

Sezon od początku nie sprzyjał dobremu dorastaniu owoców. Po zimie mogły występować uszkodzenia wiązek przewodzących, co ogranicza transport wody i składników pokarmowych. Później przyszły przymrozki, długie kwitnienie i zawiązanie części owoców z bocznych kwiatów. Takie jabłka mają mniejszy potencjał wzrostu, nawet jeśli konkurencja między owocami na drzewie nie jest duża. Następnie przyszły długie okresy bez opadów i kolejne fale upałów. Wszystkie te czynniki złożyły się na obecny kaliber.

Czy jabłka mogą jeszcze podrosnąć?

Do zbiorów zostało jeszcze trochę czasu i tam, gdzie istnieje taka możliwość, można nadal wspierać dorastanie owoców przez fertygację. Mateusz Nowacki poleca przede wszystkim na nawożenie fosforowo-potasowe z niewielkim dodatkiem azotu.

Można również wykonać zabiegi dolistne fosforem i potasem. Będą one przydatne także w okresie wybarwiania się jabłek. Na ostatniej prostej przed zbiorem nie należy również rezygnować z zabiegów wapniowych. 

Gala około 10 września

Doradca podtrzymuje wcześniejsze przewidywania dotyczące terminu zbioru standardowych sportów Gali. W jego rejonie może to być około 10 września. Czerwone sporty, które wcześniej się wybarwiają, być może szybciej. Więcej szczegółów w materiale filmowym.

Dwie kwatery, dwa zupełnie różne obrazy

Podczas lustracji sadów w rejonie Białej Rawskiej odwiedzieliśmy między innymi kwatery Red Jonaprince’a i Gali. W pierwszej jabłka pozostały właściwie tylko na około 15-metrowym odcinku rzędów od strony drogi. W pozostałej części kwatery owoców praktycznie nie ma.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w Gali prowadzonej pod siatką i chronionej za pomocą zraszania nadkoronowego. Tam zapowiada się normalny plon. Do zbioru pozostało około ośmiu tygodni, dlatego jednym z najważniejszych tematów jest teraz ochrona owoców przed zwójkami i owocówką jabłkóweczką.

Każda kwatera wymaga osobnej oceny

Trudno jednoznacznie określić presję zwójek, bo w każdym sadzie sytuacja może wyglądać inaczej. W sadach występują między innymi zwójka siatkóweczka, zwójka bukóweczka, wydłubka oczateczka, płatkówka pstrocineczka i zwójka koróweczka.

W części gospodarstw w rejonie Białej Rawskiej najwięcej problemów sprawia teraz wydłubka oczateczka. W innych sadownicy obserwują zwójkę koróweczkę, a lokalnie pojawia się zwójka bukóweczka. Różnice mogą być widoczne nawet między kwaterami w jednym gospodarstwie.

Dlatego w każdej z nich powinny znaleźć się pułapki z feromonami przeznaczonymi dla konkretnych gatunków. Regularne sprawdzanie odłowów pozwala ustalić, która zwójka dominuje i pod nią zaplanować zabieg.

Ochrona biologiczna przed zbiorem

W kwaterach Gali, w których do zbioru zostało około ośmiu tygodni, Tomasz Sikora zaleca oprzeć dalszą ochronę przed zwójkami i owocówką jabłkóweczką na rozwiązaniach biologicznych. Wymienia XenTari WG i Florbac, oparte na białkach pochodzenia bakteryjnego.

Gąsienice pobierają je podczas żerowania. Po około 72 godzinach przestają żerować. Rozwiązanie działa na różne gatunki zwójek i inne gąsienice motyli uszkadzające liście oraz owoce, a przy tym jest selektywne dla fauny pożytecznej.

Dawkę trzeba dopasować do presji szkodnika. Tomasz Sikora wskazuje zakres od 0,5 do 1,5 kg/ha, a w aktualnej sytuacji rekomenduje 1 kg/ha. 

Ważny jest termin zbioru

Według Tomasza Sikory biologiczne rozwiązania dobrze wpisują się w ochronę sadów na tym etapie sezonu. Doradca zwraca uwagę na brak pozostałości oraz ich przydatność w gospodarstwach realizujących integrowaną ochronę i ekoschematy.

Punktem wyjścia pozostaje jednak lustracja. Najpierw trzeba ustalić, który gatunek zwójki występuje w danej kwaterze i jak duża jest jego presja. Dopiero później można dobrać zabieg.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone na etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa, o których mowa na etykiecie. 

Słońce uszkodziło owoce od strony południowej

Na części plantacji też widać uszkodzenia po fali upałów. Owoce od strony południowej zostały przypalone przez słońce i tych strat nie da się już odrobić.

Są plantacje, gdzie zbiór już się skończył albo skończy się w najbliższych dniach. Tam, gdzie owoce jeszcze są, presja chorób nie jest dziś największym problemem. Według Michała Malickiego taki moment wymaga raczej działania odstresowującego i dokarmiania owoców, które jeszcze są zbierane. Chodzi przede wszystkim o wsparcie roślin wapniem i krzemem. Gdy przed plantatorem jest jeszcze kilka zbiorów, można też pobudzić rośliny do dalszego wzrostu wegetatywnego.

Po zbiorach nie kosić od razu

Wielu plantatorów chce skosić plantację zaraz po zakończeniu zbiorów. Michał Malicki radzi jednak, żeby przy temperaturze sięgającej ponad 30, nie robić tego od razu. Po skoszeniu roślina zacznie wypuszczać młode liście, a te w takim upale łatwo ulegną uszkodzeniu. Lepiej poczekać na zmianę pogody i dopiero wtedy wejść z koszeniem.

Problem jest też pod ziemią

Obecne upały odsłoniły skutki zimy i wiosny. Na niektórych plantacjach rośliny rosły do tej pory, a teraz zaczynają zamierać. Po wyrwaniu z gleby okazuje się, że system korzeniowy jest zniszczony albo bardzo słaby.

Jak mówi Michał Malicki, na lżejszych glebach korzenie mogły ucierpieć od mrozu. W innych miejscach za uszkodzenia odpowiadają patogeny odglebowe. 

Odbudowa korzeni i lustracja plantacji

Po zbiorach trzeba skupić się na glebie i korzeniach. Doradca zaleca wsparcie systemu korzeniowego oraz poprawę kondycji gleby. Chodzi o rozwiązania, które pobudzają korzenie i pomagają odbudować roślinę po stresie.

Ważna jest też kolejna lustracja pod kątem szkodników glebowych.

Liście i porażone owoce trzeba usunąć z pola

Na plantacjach trzeba sprawdzić stan liści i zobaczyć, czy nie ma obumarłych owoców porażonych przez szarą pleśń. Jeśli plantacja będzie koszona, liście warto wywieźć z pola. W ten sposób można ograniczyć ilość źródła infekcji na kolejne tygodnie.

Na plantacjach jednorocznych, których się nie kosi i gdzie masy liściowej jest mało, ochrona letnia powinna być oparta na rozwiązaniach siarkowych. Taka ochrona pomaga ograniczać mączniaka i utrudnia rozwój przędziorków.

Zabiegi co 2–3 dni

W takich warunkach trzeba działać intensywnie. Doradca mówi o zabiegach co 2–3 dni. Jednego produktu i jednego mechanizmu działania nie warto ciągnąć zbyt długo. Przy takiej częstotliwości łatwo uszkodzić liście.

Magnez zamiast azotu

Nie można też zapomnieć o odżywieniu liści. Nasz rozmówca zaleca duże dawki siarczanu magnezu. Teraz trzeba już zrezygnować z azotu. Chodzi o to, żeby pędy kończyły wzrost. Siarczan magnezu ma tu dwa zadania. Z jednej strony odżywia liście. Z drugiej, przy większej dawce, pomaga podsuszać larwy.

Młode kwatery i wtórne kwitnienie

Jeśli chodzi o choroby bakteryjne, rak bakteryjny schodzi teraz na dalszy plan. Większą uwagę trzeba skierować na młode kwatery. Dotyczy to też sadów, gdzie z powodu braku plonu miejscami pojawia się wtórne kwitnienie. W takich warunkach rośnie ryzyko zarazy ogniowej. Doradca zaleca tu zabiegi oparte na miedzi, połączone z krzemem. Taki kierunek ma wspierać zdrowotność drzew, usztywniać blaszkę liściową i poprawiać twardość owoców.

Sama fertygacja to za mało

Tam, gdzie jest plon, to dobry moment na nawożenie potasem. W gruszach sama fertygacja nie wystarcza. System korzeniowy jest płytki, ale szeroki. Dlatego lepiej podać nawóz szerzej i podlać cały sad, niż ograniczać się do punktowego podawania przez linię nawadniającą. 

Biologia bez szkody dla owadów pożytecznych

W otoczeniu sadów gruszowych są sady jabłoniowe, a razem z nimi presja zwójek i owocówki. W sadzie gruszowym ważne jest jednak to, żeby nie wyniszczyć fauny pożytecznej. Jak mówi Michał Malicki, nawet bez introdukcji w sadzie pojawiają się już dziubałki i złotooki, które zjadają larwy miodówki.

Dlatego w ochronie przeciw motylom warto kierować się w stronę rozwiązań biologicznych. Dają skuteczność, a jednocześnie nie niszczą owadów pożytecznych, które wspierają sadownika w walce z miodówką. Przy braku opadów takie zabiegi będą też dłużej chronić owoce.

Opad czerwcowy jest duży

W zależności od lokalizacji, kwatery, odmiany i zeszłorocznego plonowania opad wygląda bardzo różnie. Są kwatery, gdzie sytuacja jest jeszcze do przyjęcia, ale są też takie, które zapowiadały się dobrze, również w Gali, ale opad negatywnie zaskoczył.

W ostatnim tygodniu pojawiły się większe opady. Deszcz trwał kilka dni, był spokojny i gleba wreszcie dostała wilgoć. Drzewa wyraźnie odżyły i to jest plus. To jednak nie znaczy, że opad zawiązków udało się zatrzymać. Jeśli ten proces zaczął się wcześniej, sama woda nie odwróci już sytuacji. Gdyby opady przyszły wcześniej, efekt mógłby być lepszy. 

Parch nie jest dziś największym problemem

W sadzie Mateusza Nowackiego program przeciw parchowi wrócił już do standardowej ochrony zapobiegawczej. Przed ostatnimi opadami i po nich nie było potrzeby wykonywania zabiegów interwencyjnych. Jak mówi, swoje zrobiło też zraszanie nadkoronowe, bo w tej kwaterze wysiew zarodników zaczął się wcześniej niż w sadach, w których długo nie było opadów.

Mszyce, pordzewiacz i przędziorki 

Największy problem stanowią dziś mszyce. Wczesnowiosenne zabiegi wykonywane przy niskich temperaturach i przymrozkach nie wszędzie zadziałały tak, jak powinny. Do tego doszło długie kwitnienie i zbyt długa przerwa między kolejnymi zabiegami.

Jeśli w sadzie pojawia się tylko zwykła zielona mszyca na końcach przyrostów, zwykle wystarczy jeden zabieg. Inaczej wygląda sytuacja, gdy widać mszycę jabłoniowo-babkową albo bawełnicę. Wtedy trzeba wykonać zabiegi w bloku, najlepiej rozwiązaniami z różnych grup.

Mateusz Nowacki zwraca też uwagę na pordzewiacza i przędziorki. Po opadach i przy zapowiadanym cieple warunki do namnażania tych szkodników będą bardzo dobre. To jest moment na intensywną lustrację.

Przy małym plonie wapń staje się jeszcze ważniejszy

Jeśli owoców jest mało, będą one większe. To od razu oznacza większe znaczenie wapnia.  Biorąc pod uwagę nadchodzące upały, warto też rozważyć zabiegi krzemowe. Krzem może ograniczać skutki silnego nasłonecznienia i poprawiać jędrność owoców.

• sadach pestkowych po zbiorach,


• suszy w sadach i uszkodzeniach gradowych,


• zarazie ogniowej,


• mączniaku i parchu,


• szkodnikach: tarcznikach, przędziorkach, mszycach i owocówkach,


• nawożeniu.