borówka wysoka, malina, jagoda kamczacka, świdośliwa, jeżyna, a także rośliny ozdobne – m.in. różaneczniki, azalie, kalmie, brzozy czy lilaki.

 

Cykl produkcyjny

• Rośliny pochodzące z laboratorium in vitro trafiają do pomieszczeń aklimatyzacyjnych – tzw. in vivo – tutaj sadzonki są przenoszone z pożywek ukorzeniających i elongacyjnych do papierowych mikrodoniczek, gdzie przechodzą proces ukorzeniania.
• Część gatunków jest mnożona również przez mikrosadzonki pozyskiwane z co najmniej 5-centymetrowych roślin i ukorzeniane w ten sam sposób co rośliny z in vitro.
• Po kilku tygodniach, zależnie od gatunku (np. u borówki trwa to 4–5 tygodni, u maliny znacznie krócej) ukorzenione sadzonki opuszczają in vivo i przechodzą aklimatyzację w tunelu foliowym, gdzie stopniowo jest obniżana wilgotność powietrza z wyjściowych 100%.
• Na różnych etapach produkcji sadzonki są 2–3-krotnie przycinane po to, żeby je rozkrzewić.
• Kolejny etap to przesadzanie roślin do wielodoniczek, które w przypadku firmy Plantin stanowią produkt finalny.
• Z kolei w gospodarstwach Kusibab-Wyka i Szkółce Waganowice z „multiplatu” rośliny są przesadzane jeszcze do doniczek.

Kierunki sprzedaży

Rośliny rozmnażane przez rodzinę Kusibabów sprzedawane są wyłącznie hurtowo – zarówno na rynek krajowy, jak i zagranicę. Głównym produktem grupy in vitro Kusibab jest borówka wysoka. Oprócz podstawowych odmian, takich jak Duke, Bluecrop czy Chandler, w ofercie jest też kilka nowości – m.in. Sweetheart, Colibri, New Hanover.

– Od kilku lat obserwujemy bardzo duży wzrost sprzedaży na Południe, mamy klientów m.in. w Hiszpanii, Serbii, Rumunii, Bułgarii, Chorwacji, Turcji, Gruzji, stąd też rozszerzenie oferty borówkowej o odmiany południowe i na to teraz kładziemy nacisk – mówi Justyna Kusibab-Mruk.

Haskap: obywatel świata

Ważną część produkcji stanowi również jagoda kamczacka. Jej ogromne nasadzenia są w Chinach, Kanadzie, USA i w Rosji (na Syberii), która jeszcze niedawno była ważnym klientem grupy in vitro Kusibab. Bardzo dużo jagody jest też uprawianej w Skandynawii, na Litwie, Łotwie, w Estonii, w Słowenii, sadzona jest również we Francji.

– Jagoda jest stosunkowo łatwą rośliną do rozmnażania – oceniliśmy w naszej produkcji ponad 40 odmian tej rośliny, wykluczyliśmy te podatniejsze na choroby i szkodniki, zostaliśmy przy 12, które mają najlepszej jakości owoce – informuje Tadeusz Kusibab. Są to odmiany z trzech źródeł: z Rosji, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Odmiany rosyjskie zostały wyhodowane w placówce naukowej FGUP „Bakczarskoje” Rosselhozakademii (obwód Tomski) i są to: Vostorg, Sinyj Utios i Jugana.

 

– Dwie pierwsze są bardzo zbliżone do siebie, o smacznych, dużych i jędrnych owocach. Jugana też cieszy się zainteresowaniem kupujących, jednak nie daje u nas takich plonów, jak na Syberii, dlatego chyba będziemy się z niej wycofywać – mówi pan Tadeusz.

Późniejsze od rosyjskich są odmiany kanadyjskie wyhodowane na Uniwersytecie w Saskatchewan: Aurora, Honeybee, Boreal Beast, Boreal Beauty, Boreal Blizzard – wszystkie te odmiany nadają się do zbioru maszynowego.
Boreal Blizzard i Boreal Beast mają dość miękkie owoce, ale zawierają one bardzo dużo cukru, więc są bardzo smaczne i świetnie się nadają na przetwory – np. na wino, dżemy. Najpóźniejsze są trzy odmiany amerykańskie: Giant’s Heart, Blue Tresure, Strawberry Sensation.

– Odmiana czwarta, Blue Banana jest z nich najmniej interesująca, natomiast tych pozostałych mamy niewielkie nasadzenia czteroletnie, o pięknych owocach, które są bardzo twarde, jędrne, okrągłe, więc świetnie się nadają do zbioru maszynowego. Wydaje mi się, że przynajmniej dwie z nich powinny wejść do proponowanego przez nas doboru – ocenia pan Tadeusz. Jak dodaje, rosyjska hodowla jagody szła w zupełnie innym kierunku niż kanadyjska. Rosjanie w ogóle nie patrzyli na jagodę jak na produkt komercyjny. Dla wielu z nich to owoc leśny, do dziś na Syberii i w Primorskim Kraju zbierany z jej naturalnych stanowisk. – Hodowla jagody w Rosji trwa już od lat 60. XX w., obecne odmiany są więc 4–5. pokoleniem mieszańców. Ich owoce są duże, mają szlachetny, zbalansowany smak, jednak często są miękkie, długie, nienadające się do zbioru mechanicznego, a więc niekomercyjne – mówi T. Kusibab. – Natomiast w Kanadzie hodowla zaczęła się dużo później; seria Boreal to trzecia generacja mieszańców. Owoce tych odmian mają więcej cech form naturalnych, od których pochodzą. Te kanadyjskie odmiany mają inny kształt owoców, są bardziej kompaktowe, okrągłe, cięższe, mają grubszą skórkę i według mnie smakiem nieco ustępują rosyjskim, ale są to odmiany komercyjne – są odporne na choroby, dobrze plonują, owoce są dobrej jakości, łatwo dają się zbierać maszynowo, nadają się do transportu, dlatego z góry są na wygranej pozycji.

Jagodowa plantacja

Chociaż głównym obszarem działalności firmy Plantin jest produkcja sadzonek, jej właściciele zajmują się też prowadzeniem plantacji jagody kamczackiej o powierzchni 11,5 ha. Plantacja ma charakter wdrożeniowy i celem jej prowadzenia jest potwierdzenie jakości odmian i opracowanie technologii towarowej uprawy haskapu.
Owoce jagody kamczackiej są zbierane maszynowo, następnie zawożone do mroźni, tam mrożone szokowo, sortowane i pakowane po 10 kg.

– Mamy kilku większych klientów, którzy kupują od nas owoce i przerabiają na dżemy, soki. Sprzedajemy też duże partie do przetwórni, które robią pierogi z jagodami – opowiada Justyna Kusibab-Mruk.
Jak podkreśla Tadeusz Kusibab, jagoda kamczacka jest stosunkowo łatwa w uprawie, dobrze sprawdza się w polskich warunkach klimatycznych. Jej potrzeby są jednak często bagatelizowane z powodu powszechnej opinii, że jest to roślina bezobsługowa.
– Uważa się, że nie ma szkodników, nie ma chorób, sama rośnie, jest tolerancyjna na pH… A to nieprawda. Ma jednak specyficzne wymagania – mówi pan Tadeusz. Te wymagania to m.in.:

• konieczność zapewnienia odpowiedniej ilości owadów zapylających (przede wszystkim trzmieli i pszczół samotnic);
• odpowiednie formowanie krzewów pod zbiór mechaniczny.
• Istotna jest również wrażliwość zawiązków owoców na przemarzanie.

– Zimy jagoda kamczacka znosi doskonale, im mroźniej, tym lepiej. Do momentu zawiązania owoców wiosną nie szkodzi jej temperatura do –8˚C. Jednak po zawiązaniu owoców jej wrażliwość wzrasta. W ubiegłym roku i dwa lata temu mieliśmy duże straty spowodowane majowymi przymrozkami – większość zawiązków opadła. Mówienie więc, że jagoda jest superodporna na mrozy, jest prawdą, ale to nieznaczy wcale, że zawsze będzie plonować – mówi pan Tadeusz.

Już trzeci rok państwo Kusibab ubiegają się o status plantacji ekologicznej dla jagody kamczackiej. Gatunek ten jest stosunkowo łatwy do uprawy w tym systemie.
– Główne szkodniki zagrażające „kamczatce” to zwójki, mszyce, różne rodzaje szpecieli i przędziorki. Zwalczamy je preparatami silikonowymi, krzemowymi, a w przypadku większej presji sięgamy po metody biologiczne – opowiada gospodarz. – Co do chorób nie ma większych problemów, pod warunkiem, że krzewy nie są nadmiernie zagęszczone, a pogoda nie jest zbyt wilgotna. W okresie dojrzewania stosujemy dopuszczone preparaty wzmacniające owoce. Celowy jest też zabieg produktami zawierającymi aktywny tlen, poprawia on jakość i trwałość pozbiorczą owoców. I to wystarcza. Problem zaczyna się po zbiorach. Jagoda pochodzi bowiem z terenów północnych, gdzie okres wegetacji trwa bardzo krótko. Tam, gdy kończą się zbiory, panuje często 40˚C, jest sucho, a potem przychodzi wrzesień, szybko się robi chłodno, nastaje mróz i krzewy jagody przechodzą w spoczynek zimowy.

 

– W warunkach europejskich sytuacja wygląda inaczej. Tu po zbiorach, jeżeli jej nie podlewamy systematycznie, a nadejdą letnie upały, to roślina wstrzymuje wzrost i przechodzi w stan spoczynku. Liście niektórych odmian, jeśli doświadczają deficytu wody, cierpią od oparzeń słonecznych, często są porażane przez choroby, a jak spadnie deszcz, to niektóre odmiany mogą zaczynać kwitnienie jesienią – mówi T. Kusibab.

Dlatego gospodarze dbają o to, by zaraz po zbiorach plantację systematycznie podlewać i odpowiednio nawozić. Dzięki temu rośliny kontynuują powolny wzrost, a w spoczynek wchodzą z nastaniem jesiennych chłodów.

– U nas plantacje są zielone do listopada – zapewnia pan Tadeusz. I wyjaśnia: – Jagoda pąki kwiatowe na przyszły rok zaczyna wiązać w czerwcu, a w lipcu są już one uformowane na całej długości pędu. Aby były one dobrej jakości, roślina musi je wykarmić jeszcze zanim przejdzie w stan spoczynku zimowego.

Drugie życie haskapu

Opinia o jagodzie kamczackiej – raczej negatywna – została swego czasu ugruntowana przez stare odmiany, które mimo nie najsmaczniejszych owoców próbowano na siłę oferować na rynku owoców deserowych, często zrażając do nich klientów. Aby odczarować powstały przez to mit, że haskap to nieciekawy owoc, trzeba wybrać atrakcyjne odmiany, pokazać ich walory smakowe i prozdrowotne, a potem oczekiwać rynkowego sukcesu. Potrzebna jest więc promocja owocu. Służą temu m.in. akcje polegające na organizowani dni otwartych plantacji i samozbiorów.

– Jeszcze kilka lat temu jagoda kamczacka nie była szeroko znana w Polsce, a obecnie jest to produkt coraz bardziej rozpoznawalny. Dalej jednak przyjeżdżają do nas osoby, które spotykają się z nim po raz pierwszy mat. pras. in-vitro Kusibab – opowiada Justyna Kusibab-Mruk. – Organizując dni otwarte naszej plantacji, przykładamy dużą wagę do aspektu edukacyjnego, tj. do pokazywania dzieciom chociażby tego, że owoce rosną na krzewach, jak wygląda ich zbiór i droga z plantacji na półki sklepowe. Zachęcamy do próbowania owoców „prosto z krzewu” i próbowania wszelkich przetworów. Chętnie też zaopatrujemy okoliczne szkoły i przedszkola w jagody i borówki, wpajając przy okazji dzieciom zdrowe nawyki żywieniowe. Czy jagoda ma szansę się wybić? Zdaniem państwa Kusibabów sadząc wartościowe odmiany i promując ich smaczne i zdrowe owoce, jest w pełni uzasadniona nadzieja, że w ciągu 2–3 lat haskap zajmie stałe miejsce na rynku świeżych i przetworzonych owoców.

Agnieszka Okła-Wierzbicka

W ojczyźnie Rosahumusu

Firma Humintech została założona w 1974 r. w okolicach jednej z największych na świecie odkrywkowych kopalni węgla brunatnego Garzweiler. Mimo, że w ostatnich latach znaczenie wydobycia węgla w Niemczech istotnie malało, to w kopalni, poza piaskiem, nadal wydobywa się leonardyty. Te niezwykłe mineraloidy zawierają nawet 90% kwasów humusowych o wysokiej aktywności i są doskonałym surowcem do produkcji nawozów opartych na tych związkach. I to właśnie ta niewielka odległość od kopalni zadecydowała o lokalizacji zakładu produkcyjnego w Grevenbroich.

 
Fot.  Półprodukt pomiędzy leonardytami a gotowymi produktami humusowymi

Z pozyskanych leonardytów, w wyniku szeregu procesów, powstają płynne lub granulowane nawozy.

Początkowo były to produkty dość proste, jednak z upływem czasu zaczęto uzupełniać je o różne związki mineralne, a wraz ze wzrostem znaczenia produkcji zrównoważonej i świadomości zmian klimatycznych zaczęto opracowywać technologie preparatów biologicznych. Obecnie w palecie firmy znajduje się około 30 produktów, m.in.:

• HS-300BiO (produkt biologiczny oparty na leonardytach);
• Fulvagra Basic (25% koncentrat kwasów humusowych);
• granulowany Perl Humus;
• BioHealth WSG (organiczny nawóz na bazie kwasów humusowych, zawierający ekstrakty z alg morskich oraz grzyby Trichoderma harzianum i bakterie Bacillus subtilis);
• Hum Iron (nawóz na bazie bioaktywnych kwasów humusowych oraz schelatowanego żelaza).

W portfolio firmy znajduje się również znany w naszym kraju całkowicie rozpuszczalny w wodzie nawóz organiczno-mineralny Rosahumus, zawierający kwasy humusowe, potas i żelazo, przeznaczony do nawożenia doglebowego i poprawy jakości gleb, dystrybuowany przez firmę Agrosimex.

Stosowanie Rosahumus

W sadach i na plantacjach jagodowych należy stosować go bardzo wczesną wiosną lub późną jesienią, opryskując roztworem wodnym rzędy nasadzeń (polecana dawka to 3–6 kg/ha w 300–500 l wody, czyli 3–6 g/10m2 w 0,3–0,5 l wody).

Warto zaznaczyć, że historia współpracy firmy Agrosimex z Humintechem sięga 2005 r. W tamtych latach był to drugi produkt zawierający kwasy humusowe, który pojawił się na naszym rynku. Od tego czasu produktów tego typu dostępnych jest w Polsce znacznie więcej, jednak co ważne, leonardyty zawarte w nawozie Rosahumus odznaczają się nawet pięciokrotnie wyższą aktywnością w porównaniu do kwasów humusowych pozyskiwanych z innych źródeł. Przez te minione lata produkt był systematycznie ulepszany, jest bardzo skuteczny jeśli chodzi o wzrost roślin, poprawę żyzności gleby, lepsze wykorzystanie składników pokarmowych czy zmniejszenie deficytu wody w glebie. Obecnie produkty firmy Humintech są eksportowane do około 70 krajów.

Co nowego w ofercie?

Przy okazji wyjazdu Agrosimex zorganizował również konferencję prasową, podczas której przedstawiono m.in. plany firmy na przyszłość oraz ofertę dla sadowników. Firma działa na rynku już ponad 30 lat. Jak podkreślali jej przedstawiciele, wprowadza innowacyjne rozwiązania, dzięki którym polskie rolnictwo, sadownictwo i warzywnictwo ma szeroki dostęp do nowych technologii produkcji i nieustannie poszerza zakres swojej aktywności.
Podczas konferencji dużo uwagi poświęcono segmentowi upraw sadowniczych, w którym Agrosimex chce utrzymać pozycję lidera.

W tym roku firma prowadzi kilka projektów specjalnych w tym zakresie, o czym informowała dyrektor marketingu ds. sadownictwa, Agnieszka Bober:

– Kolejnym nowym rozwiązaniem jest audycja "Zapytaj doradcę", przeznaczona dla producentów owoców, którzy mają ochotę poszerzać wiedzę z zakresu uprawy, ochrony czy nawożenia gatunków sadowniczych. Audycja prowadzona jest w formie luźnej rozmowy w warunkach biurowych, gdzie prowadzący na zmianę zadają i odpowiadają sobie na pytania.


fot. Przedstawiciele firmy Agrosimex oraz Humintech przed zakładem produkcyjnym w Grevenbroich koło Düsseldorfu – to tu powstają nawozy na bazie kwasów humusowych

Krzysztof Zachaj – dyrektor działu nawozów firmy Agrosimex, informował z kolei o najnowszych rozwiązaniach znajdujących się w ofercie firmy. Jedną z ciekawszych nowości jest produkt Rhizosum N plus – szczepionka zawierająca wolnożyjące bakterie Azotobacter salinestris, które wykazują zdolność wiązania wolnego azotu z powietrza. Produkt może być stosowany w uprawach rolnych, warzywniczych, sadowniczych, ogrodniczych i na trawnikach. Jak informował prelegent, bakterie A. salinestris mają wyjątkową zdolność wiązania azotu atmosferycznego N2 niedostępnego dla roślin uprawnych do amoniaku NH3, który rośliny wykorzystują do budowy aminokwasów i białek.
Bakterie te zasiedlają ryzosferę, korzenie i liście roślin uprawnych, dzięki czemu asymilowany azot jest bardzo łatwo i szybko dostępny dla roślin. Poprawiają ponadto sprawność biologiczną gleby (nie tylko w roku zastosowania, ale także w latach następnych), stymulują wzrost roślin poprzez syntezę hormonów, takich jak auksyny, gibereliny i zeatynę, zapewniając im dobre zaopatrzenie w azot nawet przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych, jak chłód czy susza.
Bakterie te zaczynają działać w ciągu kilku godzin po aplikacji, są odporne na wysokie zasolenie podłoża (a więc właśnie np. podczas suszy), działają w szerokim zakresie pH (od 5 do 9) i temperatury (od 4 do 35°C), mają wysoką tolerancję na węglan wapnia. Można je także stosować z najczęściej używanymi ś.o.r. i nawozami (za wyjątkiem preparatów miedziowych). Preparat Rhizosum N plus stosuje się w dawce 25–50 g/ha, 1–2 razy w sezonie. Dopuszczony jest do używania w rolnictwie ekologicznym.
 
Henryk Czerwiński

W Poznaniu lokalne targowiska muszą zmierzać się każdego dnia z konkurencją w postaci marketów i ciągłymi remontami, które wpływają na ilość klientów odwiedzających ich stargany.
- Raz lepiej, raz gorzej. Jak hurt będzie windował ceny i my będziemy je podnosić, to wiadomo ,jak się to skończy, wypłaty ludzi nie skoczyło o 40%... – mówi Pan Fredzik z jeżyckiego targowiska.

Jak przyciągnąć klienta do zakupu?

Przede wszystkim prezentacją towaru i możliwością kupienia owoców czy warzyw w małych ilościach. Maliny, truskawki czy czereśnie można kupić w małych kubeczkach. Jakoś trzeba zarobić.
- W tym roku ten rynek jest nieobliczalny, widzimy co się dzieje na stacjach benzynowych, ceny paliwa, a ten towar trzeba jakoś dowieźć, to wszystko wiąże się jedno z drugim- dodaje.

Towar z poprzedniego dnia w atrakcyjnych cenach

Stali klienci wiedzą, że niektórzy sprzedawcy na swoich stoiskach, posiadają towar tzw. z poprzedniego dnia. Sprzedawany jest w atrakcyjnej cenie, np. ziemniaki młode po 2 zł za kilogram.

Fasolka, ziemniaki, ogórek z własnej uprawy

Na rynkach detalicznych, sprzedają również producenci. Czego możemy spodziewać się w niedługim czasie?
- Przede wszystkim będzie nasz ogórek, taki typowo na zimę do słoika – mówi Pan Kenek.

Czereśnie z rodzinnych sadów

Na rynku można spotkać Pana Pawła, który czereśnie sprzedaje z rodzinnego sadu w Pyzdrach. Jak idzie ze sprzedażą?

- W tej chwili jest wysyp, w weekend w przyszłym tygodniu będzie już drożej. Jest już nazrywane, już się ludzie najedzą i potem tylko będzie ich można przyciągnąć jakością, ale to już wtedy cena będzie zupełnie inna – mówi Pan Paweł.

Jakie ceny, jakie odmiany i co jeszcze mówią o sprzedaży na ryneczku? Zapraszamy do obejrzenia relacji!

Na południu ceny kształtują się na poziomie 60-65 UAH / kg (8,73-9,46  zł/ kg), a na zachodzie po 70-80 UAH / kg (10,19-11,64 zł/ kg). Skąd różnica w cenie? Okupacja południowej części kraju to przyczyna różnic, jaką widzimy na kilogramie wiśni. Producenci z regionu Chersonia nie mają praktycznie możliwości dostarczania swojego towaru do innych miejscowości w Ukrainie.

Plantatorzy z regionów Zaporoża i Mikołajowa mogą częściowo wysyłać wiśnie do centralnej części kraju. W rezultacie głównym dostawcą wiśni jest dziś region Zakarpacia, gdzie ceny wczesnych owoców i jagód zawsze były nieco wyższe.

Na chwile głównym rynkiem zbytu na wiśnie jest rynek krajowy. Przez aktualną sytuację tylko pojedyncze gospodarstwa mogą sobie pozwolić na eksport wiśni. W warunkach wojny i znacznego odpływu ludności producentom trudno jest ocenić popyt na wiśnie i przewidzieć ceny. Producenci z tymczasowo okupowanych terytoriów obawiają się, czy będą w stanie sprzedać cały zbiór wiśni i w jakich cenach.

Źródło: EastFruit
Fot: envatoelements

Handel jabłkiem bardzo słaby. "Przez dwa dni sprzedałem tylko 40 skrzynek"

"Sprzedałem ciągnik, by kupić nawozy"

Na Broniszach są już nektarynki

Na Rynku Hurtowym w Broniszach pojawiły się już pierwsze owoce pestkowe. Z Hiszpanii przyjechały nektarynki w cenie 17 zł/kg. Są też dobrej jakości mołdawskie ciemne winogrona. To tym bardziej zadziwiające, bo zostały zebrane we wrześniu. Kosztują od 4 do 6 zł za kg. 

A jakie są ceny owoców na Rynku Hurtowym w Broniszach? O tym dowiesz się z filmu!

Handel jabłkiem bardzo słaby

Konferencja coraz droższa

Droższe są natomiast gruszki. Krajowa Konferencja kosztuje ok. 5 zł/kg, czyli o 50 gr więcej niż dwa tygodnie temu. Z kolei importowane gruszki belgijskie są w cenie 80 zł za 12 kg opakowanie. Kmera przewiduje, że stawki te jeszcze wzrosną.

A jakie są ceny owoców na Rynku Hurtowym w Broniszach? O tym dowiesz się z filmu!

Brakuje kupca na jabłko 

Na Broniszach rynek jabłek jest obecnie w fazie uśpienia, głównie przez trwające w woj. mazowieckim ferie. Część warszawskich sklepikarzy zamknęła swoje warzywniaki na dwa tygodnie, uznając, że przy tych kosztach gazu i prądu nie opłaca się handlować, skoro większość mieszkańców stolicy wyjechała na urlop. 

- Rzeczywiście obserwujemy mniejszy ruch. A ceny jabłek są bardzo zróżnicowane, w zależności od jakości i odmiany. Ligol, Szampion, Jonagored kosztują od 20 do 25 zł za skrzynkę 15 kg. Są też oczywiście owoce pozaklasowe, o słabej jakości. Takie sadownicy oferują po 12 zł za skrzynkę. Cortland, Lobo, Empire i Szara Reneta notują wyższe ceny - do 35 zł - wylicza Maciej Kmera, ekspert Rynku Hurtowego w Broniszach.

Konferencja płaci przyzwoicie

Droższe są natomiast gruszki. Konferencja kosztuje ok. 4,5 zł/kg, a w detalu jej ceny dochodzą nawet do 5 zł. Z kolei importowane gruszki belgijskie są w cenie 77 zł za 12 kg opakowanie.

- Gruszka belgijska jest wyznacznikiem cen tych owoców w Polsce - zaznacza Kmera.

Sadownicy, którzy na Broniszach sprzedają gruszki na zbyt nie narzekają.

- Dużo łatwiej sprzedać gruszkę niż jabłko. Cena też jest przyzwoita, choć wiadomo, że rosnące koszty produkcji zmniejszą mój dochód. Dziś sprzedałem prawie wszystko, a stoję tu od 4 godzin, więc nie jest źle - wyjaśnia w rozmowie z nami sadownik z okolic Magnuszewa.

Mocno podrożały owoce z importu

Wyjątkowo mocno drożeją banany. Za 18-kilogramowy karton chiquity trzeba zapłacić 100 zł. Pozostałe banany są cenie 70 zł.

- Ale wiadomo, są banany i jest chiquita - żartuje Kmera.

Drogie jest też kiwi. Jego cena dochodzi do 9 zł/kg za owoce z basenu Morza Śródziemnego. Nowozelandzkie kosztuje nawet 16 zł/kg. Zdrożało też pomelo z Chin. Zamiast 5-6 zł/kg mamy cenę dwukrotnie wyższą - 11-12 zł, która wynika z kosztów transportu. 

A jakie są ceny owoców na Rynku Hurtowym w Broniszach? O tym dowiesz się z filmu!

Promocja konsumpcji owoców i warzywa, czy o co chodzi w idei Core Team

Inicjatywy projektu Core Team

1. Upowszechnienie w branży idei produkcji zrównoważonej - Lider zespołu: dr Mirosław Korzeniowski

2. Opracowanie założeń projektu cyfrowego zbierania danych branżowych - Lider zespołu: Adam Paradowski

3. Plan podniesienia konsumpcji krajowej jabłek - Lider zespołu: Maciej Majewski

4. Program spójnego marketingu jabłka w kraju i za granicą - Lider zespołu: Paulina Kopeć

5. Promocja postaw i dobrych praktyk produkcyjnych i handlowych - Lider zespołu: obecnie brak

6. Komunikowanie roli warzyw i owoców w żywieniu człowieka - Lider zespołu: Witold Boguta

7. Koncepcja zadaniowania badań i współpracy z nauką - Lider zespołu: Michał Lachowicz

8. Koncepcja forum współpracy i integracji sektora - Lider zespołu: Witold Boguta

9. Rozwój współpracy branży jagodowej

Jako pierwsza głos zabrała Magdalena Cieślak z Sadowniczej Stacji Badawczej Bayer w Kozietułach Nowych, która omówiła skuteczność mieszanek zbiornikowych preparatów Movento 100 SC oraz Sivanto Prime z innymi ś.o.r. oraz nawozami i produktami biostymulującymi. W przypadku preparatu Movento, zastosowanego na jabłoni (Idared) nie stwierdzono obniżenia jego efektywności czy fitotoksyczności po zmieszaniu z różnymi produktami (Coragen, Merpan, Natural Crop SL, Super fifty Algae, Wapnovit Turbo, Ekolist Standard). Na Idaredzie testowano także tank miksy preparatu Sivanto Prime z fungicydami, insektycydami oraz nawozami przed okresem kwitnienia – były to mieszaniny bezpieczne dla testowanych drzew. Podczas badań nie stwierdzono także spadku skuteczności Sivanto Prime w mieszaninach zbiornikowych przeciwko mszycy jabłoniowej. 

Podsumowanie kilkuletnich badań dotyczących stosowania na gruszach (Konferencja na Pigwie S1) preparatu Luna Care 71,6 WG w mieszaninach z nawozami, aminokwasami, algami i innymi ś.o.r. omówił Jakub Hensel z firmy Bayer. Z przeprowadzonych badań wynika, że środka tego nie powinno się używać z produktami zawierającymi aminokwasy i ekstrakty z alg (dochodziło bowiem do wytrącania się osadu – tzw. kłaczenia roztworu). Nie odnotowano problemów z mieszaniem się produktu z takimi nawozami, jak mocznik, siarczan magnezu czy Ekolist Standard. Nawozy te także nie wykazały efektu fitotoksyczności (chociaż, że względu na warunki pogodowe ocena mogła być niepełna). Stwierdzono natomiast fitotoksyczność środka Luna Care w mieszaninie z produktem Siltac – nekrozy na blaszkach liściowych pojawiły się już dzień po zabiegu, dlatego Luna nie może być stosowana łącznie z preparatami opartymi na silikonach. J. Hensel odradził także stosowanie Luny w mieszaninach z preparatami miedziowymi. W tym przypadku odstęp między opryskiwaniem środkiem Luna a produktem miedziowym powinien wynosić co najmniej 5 dni.

W jaki sposób deszcz wpływa na skuteczność insektycydów?

Szymon Jabłoński, podczas swojego pożegnalnego wystąpienia jako specjalista ds. doświadczalnictwa w firmie Bayer, omówił m.in. zagadnienia wpływu opadu deszczu na skuteczność insektycydów Movento 100 SC i Sivanto Prime w zwalczaniu mszycy jabłoniowej. Celem doświadczenia była ocena podatności wspomnianych preparatów na zmywanie, wykonane przy pomocy systemu zraszania nadkoronowego w różnych systemach: po godzinie i po 4 godzinach od zabiegu w ilości 10 l/m2 (symulowany opad trwał po 2 godz.). Dodatkowym czynnikiem utrudniającym wchłanianie substancji aktywnych ocenianych preparatów podczas zabiegu była wysoka temperatura (ok. 25°C) oraz niska wilgotność powietrza (ok. 45%). Środek Movento wykazał niską podatność na czynniki utrudniające dotarcie cieczy roboczej do rośliny oraz wchłanianie substancji aktywnej do tkanek – czyli na wysoką temperaturę i niską wilgotność powietrza oraz opad deszczu po 4 godzinach od aplikacji, utrzymując wysoką skuteczność w zwalczaniu mszycy jabłoniowej do 21 dni po zabiegu. Z kolei opad, który nastąpił po godzinie od aplikacji produktu skrócił okres skuteczności zabiegu (preparat przestawał działać pomiędzy 2. a 3. tygodniem od jego aplikacji).

Sivanto Prime wykazał wyższą podatność na czynniki utrudniające dotarcie cieczy roboczej do rośliny oraz wchłanianie substancji aktywnej – głównie wysoką temperaturę oraz niską wilgotność powietrza podczas zabiegu, a także opad deszczu po godzinie od aplikacji środka. Opad, który wystąpił po godzinie od aplikacji preparatu spowodował znaczne zmniejszenie ilości substancji aktywnej pobranej przez roślinę, co przełożyło się na bardzo niską skuteczność zabiegu. W kolejnym doświadczeniu preparat Sivanto zastosowany w warunkach pogodowych zapewniających odpowiednie dotarcie cieczy roboczej do rośliny oraz wchłanianie substancji aktywnej (temperatura ok. 20°C; wilgotność powietrza – ok. 90%) wykazał bardzo wysoką skuteczność w zwalczaniu mszycy jabłoniowej – po dwóch tygodniach od zabiegu wynosiła ona ok. 98%. Wykonane doświadczenia wykazały różnicę w podatności substancji aktywnych insektycydów na zmienne warunki pogodowe (temperaturę powietrza, wilgotność powietrza oraz opad deszczu). W miarę możliwości zabiegi środkami ochrony roślin, szczególnie tymi o działaniu systemicznym należy wykonywać przy umiarkowanej temperaturze oraz wysokiej wilgotności powietrza. 

Autor: Henryk Czerwiński 
Zdj.: Henryk Czerwiński

Nieregularny popyt na jabłka 

Z kolei Maciej Kmera zaznacza, że rynek jabłek jest obecnie w fazie styczniowego zamrożenia. Popyt na jabłka w ostatnich dniach jest nieregularny. Są takie dni, że przyjeżdżają kupcy i wykupują wszystko. Częściej bywają jednak takie momenty, w których handel jest słaby.

- Ceny są bardzo zróżnicowane - od 80 gr do nawet 2 zł/kg. Wszystko zależy od sposobu zapakowania i odmiany. Cortland, Lobo, Empire i Szara Reneta notują wyższe ceny - ok. 2 zł. Reszta odmian kosztuje ok. 20-25 zł za 15 kg skrzynkę - wylicza Kmera.

A jakie są ceny owoców na Rynku Hurtowym w Broniszach? O tym dowiesz się z filmu!

Takie pytanie zadawali sobie uczestnicy misji gospodarczej do Hiszpanii, która odbyła się w dniach 29.11–03.12.2021r. Realizowana była jako jeden z elementów zadania finansowanego z Funduszu Promocji Owoców i Warzyw pt. „Badania rynkowe dotyczące spożycia wybranych odmian i gatunków owoców”.

- W ramach programu odwiedziliśmy m.in. rynek hurtowy Mercamadrid w Madrycie z siedzibą firmy Servalesa w Walencji. Rynek ten  postrzegany jest jako największy w Europie. Na 65 tys. m² zadaszonej powierzchni, w 6 magazynach mogliśmy zobaczyć ofertę artykułów owocowo-warzywnych. – mówi Agnieszka Dywan z Związku Sadowników RP 

Różnorodność produktów, odmian, ich wolumen, zwłaszcza odmian klubowych, a przede wszystkim ich jakość zrobiły ogromne wrażenie. Tamtejsi kupcy mają ułatwione zadanie, ponieważ wśród tych wszystkich stoisk nie muszą szukać jakości towaru, ponieważ na każdym jest ona taka sama – na bardzo wysokim poziomie. Ciekawostką dotyczącą rynku hurtowego była informacja, iż w 2020 r. Mercamadrid dokonał obrotu ponad 2 mln ton żywności. To imponujące dane.

Federacja Stowarzyszeń Producentów i Eksporterów Owoców w Hiszpanii

Kolejnym elementem misji było spotkanie z przedstawicielami Hiszpańskiej Federacji Stowarzyszeń Producentów i Eksporterów Owoców FEPEX, której głównym zadaniem jest przyczynianie się do podnoszenia konkurencyjności reprezentowanego sektora oraz świadczenie usług na rzecz podmiotów w nim zrzeszonych. FEPEX jest również siłą napędową sektora owocowo-warzywnego w Hiszpanii, promując takie projekty jak Międzynarodowe Targi Owocowo-Warzywne Fruit Attraction, których jest organizatorem wspólnie z IFEMA.

Współpraca sadowników z sieciami handlowymi

W trakcie misji mieliśmy okazję odwiedzić kilka supermarketów i mniejszych sklepów na terenie kraju. Największą rodzimą siecią detaliczną jest Mercadona. Drugie miejsce pod względem obrotu zajmuje Grupa Carrefour, trzecie Grupa Eroski i kolejno Auchan i Lidl. Zdjęcia najlepiej odzwierciedlają, jak wygląda ekspozycja owoców i przede wszystkim ich jakość na sklepowych półkach. Standard we wszystkim sieciach jest na bardzo wysokim poziomie, niestety zgoła odmienny od polskiego.

Biostymulatory do upraw sadowniczych

Dzięki uprzejmości Javiera Navarro zwiedziliśmy siedzibę firmy Servalesa, która od ponad 40 lat opracowuje innowacyjne i skuteczne rozwiązania oparte na: odżywianiu roślin, biostymulatorach, biokontroli i mikroorganizmach. Kompleksowy system biostymulacji Servalesa ma na celu uświadomienie rolnikom korzyści płynących ze stosowania biostymulatorów w kluczowych momentach cyklu upraw, aby osiągnąć cel zwiększenia plonów i jakości zbiorów oraz bezpośrednio wpływać na opłacalność. To była bardzo ciekawa prezentacja, która pokazała nowe możliwości zgodne z aktualnymi trendami i wytycznymi polityki Zielonego Ładu.

Wymiana poglądów z hiszpańskimi sadownikami

Mieliśmy również okazję spotkać się z sadownikami w miejscowości Lleida, które jest największym zagłębiem sadowniczym w Hiszpanii. Wymiana poglądów dotycząca sposobu produkcji, problemów z jakimi się borykają sadownicy, a przede wszystkim jakie odmiany produkują, dała uczestnikom misji sporo do myślenia. Hiszpania nie jest dużym producentem jabłek, jej potencjał nie przekracza 700 tys. ton rocznie, a importuje nawet 250 tys. ton z czego 70% to odmiany klubowe. Sadownicy hiszpańscy również zainwestowali w odmiany klubowe, ponieważ uznali, że muszą wyróżnić się na rynku i chcą osiągnąć większy zysk za swoją pracę. Jak sami przyznali, produkcja jabłek odmian klubowych nie jest łatwa, ponieważ odmiany te potrzebują doboru odpowiednich warunków klimatycznych, glebowych, a później intensywnych działań promocyjnych, ale można w tym zakresie odnieść sukces. Trzeba tylko chcieć i mieć motywację do zmiany, tak aby podążać za aktualnymi światowymi trendami.

Nie zawsze dużo, znaczy dobrze. Może to już czas, aby polskie sadownictwo poddało się drastycznej rewolucji i przestało być światową potęgą w produkcji jabłek przemysłowych? 

Autor: Agnieszka Dywan ZSRP

Fot: Agnieszka Dywan ZSRP

Czereśnie to zaraz po jabłoniach drugi gatunek stanowiący podstawę produkcji Grupy Producentów Owoców Galster (Wierzchucice, pow. bydgoski). Obecnie areał nasadzeń tego gatunku wynosi 12 ha i całość jest zabezpieczana folią przeciwdeszczową. Są tu uprawiane m.in. takie odmiany, jak Grace Star, Tamara, Summit, Lapins, Kordia, Regina, Rubin, Skeena czy Sweetheart. Odmiany obcopylne rosną na podkładce Gisela 5, zaś samopylne – na Gisela 6, a te rosnące na słabszej glebie – na podkładce Colt.

Owoce są sprzedawane głównie na rynek krajowy – do hurtowni, firm handlowych i sieci. Część produkcji trafia też na rynki zachodnie (Niemcy, Francja). To wymagający odbiorcy, oczekujący czereśni twardej, ciemnej, o kalibrze najlepiej 32+. O tym, jak osiągnąć takie parametry, opowiada Paweł Pączka, prezes GPO Galster.

Jak zakładane są sady w Grupie ?

Sadownicy zrzeszeni w GPO Galster w drzewka do nowych nasadzeń zaopatrują się na ogół w polskich szkółkach (m.in. u Grzegorza Sękowskiego), zazwyczaj w okulanty. – Niestety, nie mamy dobrego doświadczenia z drzewkami 2-letnimi sprowadzanymi z Belgii, które ostatecznie okazały się porażone przez raka bakteryjnego. Ponadto drzewka 2-letnie są znacznie droższe od okulantów, trudniejsze do wyprowadzenia, a ich plonowanie wcale nie jest znacząco przyspieszone – mówi Paweł Pączka, wskazując kwaterę odmiany Tamara na podkładce Gisela 5 założoną z okulantów, która już w czwartym roku plonowała na zbliżonym poziomie co drzewa wyprowadzone z materiału 2-letniego. Ta sama odmiana na podkładce Colt rośnie bardzo silnie, co opóźnia wejście w pełnię owocowania o co najmniej 2 lata.

Drzewka sadzone są – w zależności od lokalizacji i siły wzrostu – w rozstawie 4,80–5,0 × 2,0 m (na Giseli 5), a w przypadku odmian o najsłabszej sile wzrostu – 4 × 2 m. – Optymalny rozstaw, moim zdaniem, to 5 × 2–2,5 m. Zapewnia to owocom wystarczający dostęp światła, szczególnie, jeśli sad znajduje się pod folią. Zbyt duże zagęszczanie sadów czereśniowych uważam za ryzykowne. Sadzenie pod folią drzewek na podkładce Colt w rozstawie 4 × 2 m jest ogromnym błędem, na własne życzenie bowiem tworzymy sobie problemy, takie jak: brak światła, zbyt silny wzrost drzew, słabe plonowanie – przestrzega pan Paweł.

W jaki sposób buduje się jakość owoców?

Jak zaznacza prezes firmy Galster, budowanie jakości owoców zaczyna się już w momencie, kiedy kończy się zbiór czereśni. To wtedy bowiem kształtuje się potencjał pąków na przetrwanie zimy oraz przymrozków wiosennych. – Dlatego nasi producenci przez cały sierpień skupiają się na odmładzającym i prześwietlającym cięciu letnim, zabiegach zabezpieczających rany po tym cięciu oraz na dokarmianiu dolistnym cynkiem, borem i azotem. Zabiegi te mają na celu wzmocnienie pąków na przyszły rok i zapewnienie optymalnego plonowania również w kolejnych latach – mówi P. Pączka.

Istotne jest też zapewnienie optymalnych warunków do zapylenia, szczególnie w przypadku czereśni obcopylnych. Dlatego odmiany wzajemnie się zapylające muszą być blisko siebie. W jednym z sadów GPO Galster odmiany zapylające posadzone są w rzędach naprzemiennie z rzędami odmian zapylanych (np.: rząd Reginy, rząd odmiany zapylającej, rząd Reginy, rząd odmiany zapylającej). – Każdy rząd jest podpisany, co ułatwia nam organizację prac agrotechnicznych. Nigdy nie mieliśmy z tego powodu problemów z organizacją zbiorów – opowiada pan Paweł.

Ponadto od kilku lat w sadach GPO Galster wykorzystywana jest murarka własnej hodowli. Gatunek ten bardzo dobrze sobie radzi pod folią – lata na nieduże odległości i z łatwością trafia na kwitnące rośliny. – Swego czasu wypożyczaliśmy ule od zaprzyjaźnionych pasiek, ale okazało się, że pszczoła pod tego typu zadaszeniami się gubi, błądzi w zakamarkach folii i w rezultacie się marnuje. Zrezygnowaliśmy więc z tej grupy owadów zapylających – mówi prezes firmy. I dodaje: – Przymierzamy się za to do zakupu uli z trzmielami. Owady te dobrze sobie radzą pod osłonami (dlatego są wykorzystywane w szklarniach), gdzie bez względu na pogodę, nawet podczas deszczu, są tak samo aktywne. Ponadto, dla wzmocnienia efektu zapylenia, szczególnie gdy warunki pogodowe nie sprzyjają oblotom pszczół, w okresie kwitnienia stosujemy preparat Biopolin.

Nawadnianie i nawożenie sadów czereśniowych

Do uzyskania owoców wyrośniętych, wysokiej jakości niezbędne jest nawadnianie. W ramach działania "Współpraca" (z PROW 2014–2020) w sadach GPO Galster jest realizowana instalacja nowoczesnego systemu nawodnieniowego. Głównym zadaniem tego przedsięwzięcia jest opracowanie i przygotowanie do wdrożenia kompleksowego innowacyjnego systemu wspomagania decyzji nawodnieniowych w sadach.

– Czereśnia dla prawidłowego wzrostu musi mieć dostęp do wody. Dawki jednak nie powinny być przypadkowe – zbyt skąpe nawadnianie odbije się na plonie, a nadmierne może zaszkodzić drzewom – mówi Paweł Pączka. Co ciekawe, w jednej z kwater pan Paweł zaobserwował, że dużo lepsze efekty uzyskuje, podając drzewom wodę 3 razy dziennie po 15 min niż raz dziennie przez 45 min. – Wydawać by się mogło, że 15 minut to bardzo mało, ale w naszej lokalizacji, gdzie dominują gleby klas IIIb–IV, to optymalna ilość, szczególnie w upalne dni – dodaje.

Czereśnie są bardzo wymagającym gatunkiem, dlatego również program nawożenia musi być bardzo przemyślany. W sadach firmy Galster oparty jest on na nawozach wieloskładnikowych stosowanych w marcu (Blaukorn). Później wprowadzany jest Nitrabor z serii YaraLiva, a na końcu – Unica Calcium (kilka zabiegów mniejszymi dawkami). – Bierzemy pod uwagę również fertygację. Po zainstalowaniu wspomnianego wyżej systemu nawodnieniowego zamierzamy do niego dokupić mikser, aby móc precyzyjniej dokarmiać drzewa już od początku wegetacji – informuje pan Paweł. – Budowanie masy i kalibru u czereśni należy zacząć wcześnie, jeszcze zanim owoce nabiorą czerwonego koloru. Jeśli zaczną się one wybarwiać i dopiero wtedy rozpoczniemy intensywne dokarmianie, to nie osiągniemy dobrego efektu wzrostowego, za to na pewno owoce zmiękną.

Zwalczanie chorób i szkodników czereśni

Ochrona czereśni w grupie Galster jest oparta o monitoring pułapek i lustracje sadów. Jednym z głównych szkodników zagrażających uprawom w rejonie kujawsko-pomorskim jest nasionnica, która w tym roku wystąpiła w szczególnie dużym nasileniu. – Największą presję odnotowujemy w kwaterze zlokalizowanej w bliskim sąsiedztwie z innymi sadami, ogródkami działkowymi i lasami. Tam co drugi dzień w pułapki łapało się po 30 szt. (próg szkodliwości: 2 szt./tydz.). W takiej sytuacji nie ma się co zastanawiać. Stosujemy pełną ochronę. Opieramy ją na Movento 100 SC, które zabezpiecza uprawę aż na 4–6 tygodni. Dodatkowo w późniejszym okresie sięgamy po acetamipryd, a na ostatni moment, tuż przed zbiorami, gdyby szkodnik znów miał się pojawić, zostawiamy sobie środek o bardzo krótkiej karencji – opowiada Paweł Pączka.

Bardzo ważna jest też ochrona przed rakiem bakteryjnym, która powinna być prowadzona przede wszystkim zimą. Przy każdym ociepleniu w okresie od opadnięcia liści do ruszenia wegetacji jest wykonywany oprysk preparatami miedziowymi. – W Polsce nie możemy stosować antybiotyków, jak to się robi na Zachodzie. Nasze możliwości ograniczają się więc do miedzi systemicznej – mówi prezes GPO Galster.

Inwestycja w sad - system przeciwdeszczowy

Miniony sezon pokazał, że uprawa czereśni pod foliami przeciwdeszczowymi w naszym klimacie powinna być standardem. Rozwiązanie to chroni owoce przed pękaniem spowodowanym wodą opadową, pozwala przetrzymać owoce na drzewach do momentu uzyskania odpowiedniej wielkości, masy i stopnia dojrzałości, a także umożliwia zbiór czereśni nawet w deszczowy dzień.

Nic więc dziwnego, że już 10 lat temu firma Galster zainwestowała w pierwszą instalację folii przeciwdeszczowej. Zastosowano wtedy słupy drewniane oraz folię w formie jednej całej połaci. W tym roku kolejne 6 ha osłonięto nowym systemem Voen. Obecnie więc folią w różnych systemach chronionych jest całe 12 ha sadów czereśniowych.

Czereśnia uczy pokory

Jak przyznaje prezes firmy Galster, uprawa czereśni nie jest dla każdego, trzeba mieć dużo pokory do tego gatunku. Wymaga on bowiem ogromnej wiedzy, sumienności i stałego czuwania – czereśnia ma krótki okres wegetacji, więc na naprawienie każdego drobnego błędu ma się stosunkowo mniej czasu niż w przypadku innych gatunków.

Ponadto produkcja czereśni wiąże się z dużym nakładem finansowym: zakupem materiału szkółkarskiego, który jest droższy niż w przypadku innych gatunków, instalacją nawodnienia oraz konstrukcji przeciwdeszczowej, a także bardzo bogatą agrotechniką – cięciem szczegółowym (które często jest niedoceniane), biostymulacją, bardzo ambitną ochroną przed szkodnikami i chorobami, nawożeniem dolistnym po zbiorach, a także ochroną przed rakiem bakteryjnym, którą powinno się wykonywać przede wszystkim zimą. Do tego dochodzą nakłady na zapylenie.

– Jeśli więc ktoś chce produkować czereśnie "na pół gwizdka", to lepiej nie robić tego w ogóle, bo się nie uda. A jak się uda, to wszystkim i wtedy nie będzie ceny. Jeśli natomiast się uda tylko tym, co zainwestowali, to ta inwestycja z pewnością się opłaci – konkluduje prezes GPO Galster.

Nieregularny popyt na jabłka 

Z kolei Maciej Kmera zaznacza, że popyt na jabłka w ostatnich dniach jest nieregularny. Szczyt pandemii powoduje, że kupców jest mniej. Poza tym przyjeżdżają falami. Jednego dnia jest ich dużo, drugiego prawie wcale.

- Cortland, Lobo, Empire i Szara Reneta notują wyższe ceny - ok. 2 zł, reszta odmian kosztuje ok 1,40 zł/kg. - wylicza Kmera.

A jakie są ceny warzyw i owoców na Rynku Hurtowym w Broniszach? O tym dowiesz się z filmu!

Obecnie do udziału w TSW 2022 zgłosiło się ponad 240 firm. Wśród wystawców obecne są zarówno polskie, jak i zagraniczne firmy. Prezentowane będą maszyny do uprawy i zbioru oraz nawozy, środki ochrony roślin, materiał szkółkarski, nasiona, opakowania, chłodnie, siatki, tyczki, a także inny sprzęt oraz akcesoria niezbędne w produkcji sadowniczej i warzywniczej.

6 branżowych konferencji

Co oferuje nowa edycja targów? Podczas każdej edycji TSW na sześciu konferencjach poruszane są najważniejsze tematy dostarczające rozwiązań w zakresie uprawy oraz produkcji owoców i warzyw. Nowością jest konferencja „Przetwórstwo owoców i warzyw” organizowana przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach. Podjęte zostaną zagadnienia związane z organizacją przydomowej przetwórni owocowo-warzywnej, kiszonkami warzywnymi, produktami wieloskładnikowymi, wykorzystaniem odpadów z produkcji roślinnej.

W środę, 12 stycznia, rozpoczną się konferencje: truskawkowa (organizowana we współpracy z portalem i czasopismem „Jagodnik”), o uprawach warzyw polowych oraz o uprawach pod osłonami (we współpracy z portalem Podoslonami.pl).

W czwartek, 13 stycznia, zapraszamy na konferencję sadowniczą oraz wspomnianą wcześniej konferencję na temat przetwórstwa owoców i warzyw oraz kolejną nowość – „Ogrodnictwo ekologiczne i zrównoważone”, gdzie głównym tematem będzie dostosowanie polskiego ogrodnictwa do wyzwań stawianych przez ambitny program unijny „Zielony Ład”. 

Wręczenie nagród dla innowacyjnych produktów z branży ogrodniczej

Mocną stroną targów są przyznawane od 2015 roku nagrody im. Pieniążka dla innowacyjnych produktów przeznaczonych do produkcji ogrodniczej. Laureatami minionej edycji byli: Carbohort Sp. z o.o., Agrosimex Sp. z o.o. oraz Royal Brinkman Polska Sp. z o.o.  Na stronie targów znajduje się regulamin konkursu oraz formularze zgłoszeniowe.

Wstęp jest bezpłatny! – zarejestruj się już dziś

Wejście na targi i konferencje jest bezpłatne. Konieczna jest rejestracja online na www.tsw.pl

Partnerami tego ważnego dla producentów owoców i warzyw wydarzenia będą po raz kolejny wiodące firmy z branży nawozowej – Timac Agro Polska Sp. z o.o. oraz Agrosimex Sp. z o.o., największa firma dystrybucyjna środków do produkcji ogrodniczej w kraju. Do grona patronów TSW w tym roku po raz pierwszy dołączyła firma doskonale znana wszystkim ze środków ochrony roślin - UPL Polska Sp. z o.o.

Zdj.: TSW 

 W oficjalnym otwarciu obiektu CPPO, 16 listopada 2021r, uczestniczyli: Pan Grzegorz Schreiber - Marszałek Województwa Łódzkiego, Pan Krzysztof Ciecióra - podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Pani Ewa Wendrowska – radna Sejmiku Województwa Łódzkiego, Pan Krzysztof Jażdżyk - prezydent Miasta Skierniewice, Pan Dariusz Grzebelus - przewodniczący rady naukowej Instytutu, Pan Rafał Ambrozik - senator PiS, Pan Witold Boguta - prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw, Pani Barbara Groele – przedstawicielka Krajowej Unii Producentów Soków.

Wśród gości byli przedstawiciele firm biorących udział w realizacji projektu CPPO – Woj-Art i EkoEnergia, pracownicy naukowi Instytutu Ogrodnictwa - PIB oraz pracownicy emerytowani.

Nowe możliwości dla producentów owoców i warzyw

W obiekcie znajdują się dwie specjalistyczne hale technologiczne. Pierwsza z nich przystosowana do produkcji szerokiej gamy soków, nektarów, przecierów i produktów zagęszczanych oraz druga do produkcji suszy owocowych i warzywnych. Aby lepiej poznać zarówno oczekiwania, jak i opinie rynku o projektowanych produktach w sąsiedztwie działu technologicznego zaplanowano dział badań konsumenckich i sensorycznych. Oprócz klasycznej pracowni badań sensorycznych, w Centrum zaprojektowano specjalną przestrzeń warsztatową umożliwiającą bezpośredni kontakt różnych grup interesariuszy i sprzyjającą efektywnej komunikacji w formule Living-Lab (tzw. żywego laboratorium).

Mając do dyspozycji park maszynowy i technologiczny Centrum będzie mogło pracować nad zwiększaniem asortymentu znanych produktów typu: soki NFC, soki przecierowe typu smoothie czy dżemy, ale także opracowywać technologie dla nowych, innowacyjnych produktów przekąskowych na bazie surowców ogrodniczych, pozycjonowane w segmencie żywności funkcjonalnej i wysokiej jakości.

Projekt CPPO dofinansowany został z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014 - 2020.

Wartość projektu to ponad 12 mln zł, z czego dofinansowanie ze środków unijnych stanowiło nieco ponad 8,5 mln złotych.

Fot. IO-PIB Skierniewice/FB 

Salony tematyczne

Targi będą podzielone na 6 salonów, na których znajdziemy:

·         Salon techniki rolniczej. Jest to największa strefa targów. Właśnie tutaj zobaczymy prezentacje maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie i sadownictwie oraz zostaną przedstawione rozwiązania dla rolnictwa.

·         Salon usług specjalistycznych. Tu odnajdziemy szeroką gamę usług wspierających produkcję, przetwórstwo, sprzedaż i dystrybucję towarów rolno spożywczych oraz przegląd ofert instytucji finansujących agrobiznes.

·         Salon środków do produkcji rolnej. Tutaj będzie można zobaczyć nawozy, środki ochrony roślin, pasze, materiał siewny oraz ofertę firm z zakresu hodowli zwierząt.

·         Salon narzędzi i części zamiennych. Ten salon poświęcony jest szerokiej gamie części zamiennych do maszyn i urządzeń rolniczych oraz narzędziom wykorzystywanym w gospodarstwach rolnych.

·         Salon Start-Up. Jak już czytamy w nazwie salonu, dedykowany jest start-upom sektora rolniczego, który nastawiony jest na prezentacje innowacyjnych rozwiązań mających na celu podniesieniu efektywności oraz ergonomii zabiegów agro-technicznych.

·         Salon środków do produkcji zwierzęcej. Znajdziemy tutaj: budownictwo inwentarskie, techniczne wyposażenie budynków inwentarskich, urządzenia do produkcji pasz, pasze, materiał genetyczny, a także firmy zajmujące się skupem zwierząt – zaprezentują to wszystko największe producenci środków do produkcji zwierzęcej.

Oprócz tego podczas tragów 27 listopada (godz. 12:00) odbędą się również zawody w podnoszeniu ciężarów – Puchar Polski Strongman 2021.

Konferencja o rynku kukurydzy

W trakcie trwania targów pojawi się również możliwość wziąć udział w konferencji traktującej o rynku i uprawie kukurydzy. Podczas 90-minutowego panelu omówione zostaną 3 tematy:

1. Rynek nasion kukurydzy w Polsce – na którego temat wypowie się Dr Roman Warzecha –Przewodniczący Komisji ds. rejestracji odmian kukurydzy
2. Precyzyjne Rolnictwo – o którym opowie nam Pan Kamil Szymańczak
3. Nowe technologie uprawy kukurydzy i jej efekty – temat wyczerpie Pan Tadeusz Szymańczak, Rzecznik Prasowy PZPRZ

Bilet dla wszystkich odwiedzających jest darmowy po wcześniejszej rejestracji online lub w biurze obsługi targów. Dla dzieci do 3 lat wejście jest bezpłatne.

Zarejestruj się już teraz, aby nie przegapić jedyne wydarzenie rolnicze takiej skali w Europie Środkowo-Wschodniej! https://centralnetargirolnicze.pl/rejestracja-na-targi/

Obecnie do udziału w TSW 2022 zgłosiło się ponad 240 firm. Wśród wystawców obecne są zarówno polskie, jak i zagraniczne firmy. Prezentowane będą maszyny do uprawy i zbioru oraz nawozy, środki ochrony roślin, materiał szkółkarski, nasiona, opakowania, chłodnie, siatki, tyczki, a także inny sprzęt oraz akcesoria niezbędne w produkcji sadowniczej i warzywniczej.

6 tematycznych konferencji

Co oferuje nowa edycja targów? Podczas każdej edycji TSW na sześciu konferencjach poruszane są najważniejsze tematy dostarczające rozwiązań w zakresie uprawy oraz produkcji owoców i warzyw. Nowością jest konferencja „Przetwórstwo owoców i warzyw” organizowana przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach. Podjęte zostaną zagadnienia związane z organizacją przydomowej przetwórni owocowo-warzywnej, kiszonkami warzywnymi, produktami wieloskładnikowymi, wykorzystaniem odpadów z produkcji roślinnej.

W środę, 12 stycznia, rozpoczną się konferencje: truskawkowa (organizowana we współpracy z portalem i czasopismem „Jagodnik”), o uprawach warzyw polowych oraz o uprawach pod osłonami (we współpracy z portalem Podoslonami.pl).

W czwartek, 13 stycznia, zapraszamy na konferencję sadowniczą oraz wspomnianą wcześniej konferencję na temat przetwórstwa owoców i warzyw oraz kolejną nowość – „Ogrodnictwo ekologiczne i zrównoważone”, gdzie głównym tematem będzie dostosowanie polskiego ogrodnictwa do wyzwań stawianych przez ambitny program unijny „Zielony Ład”. 

Wręczenie nagród dla innowacyjnych produktów z branży ogrodniczej

Mocną stroną targów są przyznawane od 2015 roku nagrody im. Pieniążka dla innowacyjnych produktów przeznaczonych do produkcji ogrodniczej. Laureatami minionej edycji byli: Carbohort Sp. z o.o., Agrosimex Sp. z o.o. oraz Royal Brinkman Polska Sp. z o.o.  Na stronie targów znajduje się regulamin konkursu oraz formularze zgłoszeniowe.

Targi i konferencje są bezpłatne! – zarejestruj się już dziś

Wejście na targi i konferencje jest bezpłatne. Konieczna jest rejestracja online na www.tsw.pl

Partnerami tego ważnego dla producentów owoców i warzyw wydarzenia będą po raz kolejny wiodące firmy z branży nawozowej – Timac Agro Polska Sp. z o.o. oraz Agrosimex Sp. z o.o., największa firma dystrybucyjna środków do produkcji ogrodniczej w kraju. Do grona patronów TSW w tym roku po raz pierwszy dołączyła firma doskonale znana wszystkim ze środków ochrony roślin - UPL Polska Sp. z o.o.

Zdj.: TSW 

Nagroda za „Projekt przyszłości” - Centrum Przetwórstwa Produktów Ogrodniczych

Nagroda ta jest przyznawana przez Zarząd Województwa Łódzkiego za całokształt działalności i wyjątkowe osiągnięcia. Nagroda dedykowana jest podmiotom prowadzącym działalność i posiadającym główną siedzibę na terenie województwa łódzkiego.

Instytut Ogrodnictwa - PIB został także nominowany do nagrody w konkursie BIZNES NA PLUS + w kategorii „Projekt przyszłości” za projekt Centrum Przetwórstwa Produktów Ogrodniczych (CPPO). 

Nominację odebrała 29.10.2021r podczas uroczystej gali w Łodzi prof. dr hab. Dorota Konopacka.

Nagroda dedykowana jest beneficjentom dotacji unijnych (przyznawanych w ramach I i II osi priorytetowych RPO WŁ na lata 2014-2020 wdrażanych przez Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Łodzi), którzy podpisali umowy w latach 2016-2020.

Pod uwagę brane były projekty, które stawiają na innowacyjne przedsięwzięcia, wytyczają kierunki dla badań, rozwoju i komercjalizacji wiedzy, a w konsekwencji mają wpływ na wzrost konkurencyjności gospodarki naszego regionu.

Europejskie Forum Gospodarcze to cykliczne wydarzenie organizowane przez Województwo Łódzkie, które na stałe wpisało się w kalendarz najważniejszych imprez gospodarczych w kraju.

Serdecznie gratulujemy !!

Jak stosować preparat Deccopyr Pot

Należy pamiętać o kilku zasadach użycia tego preparatu – przede wszystkim o odpowiednim dawkowaniu. Generator ze środkiem o wadze 1 kg przeznaczony jest do komór mieszczących 50 ton owoców, generator mniejszy – o wadze 250 g – stosuje się na 12,5 t owoców. Tego typu generatory wydzielają bardzo duże ilości dymu. Jak informował Wojciech Binek, crop service manager firmy UPL Polska, dym ma silne właściwości penetrujące. Jest w stanie dostać się w najdrobniejsze przestrzenie pomiędzy owocami czy skrzyniami. Oprócz zabezpieczenia owoców przed rozwojem chorób, dym dezynfekuje również komorę przechowalniczą i skrzyniopalety. Na czas aplikacji wszystkie urządzenia komory przechowalniczej muszą być wyłączone. Generatory zależnie od wielkości mają różny czas spalania: jednokilogramowy pali się około 15 minut, mniejszy – około 5 minut, a sam dym krąży w komorze przez 5–6 godzin. Przedstawiciel firmy zalecał, aby zaraz po wypaleniu generatora włączać wentylatory, które spowodują, że dym będzie jeszcze lepiej rozprowadzony w komorze, a dopiero po kilku godzinach uruchomić pozostałe urządzenia.

Fumigacja musi być ostatnim zabiegiem w komorze przechowalni

Używając środka Deccopyr Pot należy również pamiętać, aby fumigacja była wykonana minimum 24 godziny po aplikacji 1-MCP, jako ostatni zabieg w komorze. Ponadto należy wziąć pod uwagę pozostałości w owocach substancji aktywnej – pirymetanilu. Firma obecnie rekomenduje, aby owoce trafiały do konsumpcji co najmniej po 5 dniach od aplikacji Deccopyr Pot. Co więcej, pozostałości preparatu mogą zalegać w urządzeniach przechowalniczych nawet do roku, dlatego wypełniając komory owocami rok po fumigacji, również w nich można się spodziewać wykrycia pozostałości pirymetanilu.

W. Binek poinformował również o nowej platformie (www.uplcropservice.pl) służącej do zamawiania usług, w tym usługi fumigacji z wykorzystaniem preparatu Deccopyr Pot. Platforma umożliwia wybór odpowiedniej daty wykonania usługi i dostępna jest w całej Polsce.

Wydział Ogrodniczy SGGW w Warszawie ma już 100 lat 

O historii nauk ogrodniczych w SGGW informowała obecna Dziekan Wydziału Ogrodniczego – dr. hab. Marzena Wińska-Krysiak. – Początki naszego wydziału sięgają czasów sławetnej działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, powstałego w 1906 r. W 1913 r. otworzono Wydział Ogrodniczy Towarzystwa Kursów Naukowych, którego dziekanem został Piotr Hoser. W 1916 r. wydział ów przekształcono w Wyższą Szkołę Ogrodniczą, a w 1920 r. – w Studium Ogrodnicze. 18 marca 1921 r. Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego – Maciej Rataj, powołał w SGGW Wydział Ogrodniczy – informowała M. Wińska-Krysiak. Początkowo wydział składał się z 5 zakładów, których liczba oraz struktura na przestrzeni lat znacznie się zmieniała. Zmieniały się także nazwy wydziału: Wydział Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu – od 2000 r., Wydział Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury Krajobrazu – od 2013 r., Wydział Ogrodnictwa i Biotechnologii – od 2019 r., aby od 2021 r. powrócić do pierwotnej nazwy – Wydział Ogrodniczy. Obecnie jednostka prowadzi nabory na dwa kierunki studiów dziennych: Ogrodnictwo oraz Ogrodnictwo Miejskie i Arborystyka.

Podział działalności dydaktycznej i badawczej pomiędzy wydziały i instytuty 

Warto wspomnieć, że 1 października 2019 r., w związku z wejściem w życie Ustawy 2,0 „Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce" oraz zmianą statutu SGGW nastąpiło rozdzielenie działalności dydaktycznej i badawczej pomiędzy wydziały i instytuty, a większość pracowników ówczesnego Wydziału Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury Krajobrazu przypisana została do nowo powstałego Instytutu Nauk Ogrodniczych SGGW – informował dr. hab. Dariusz Wrona, prof. SGGW, dyrektor Instytutu Nauk Ogrodniczych. Głównymi zadaniami instytutu są prowadzenie badań naukowych, upowszechnianie i popularyzacja wyników prac badawczych, a także aktywny udział w dyskursie na temat wyzwań współczesnego świata. W ramach instytutu funkcjonują obecnie 4 katedry i jeden samodzielny zakład. Są to: Katedra Ochrony Środowiska i Dendrologii, Katedra Roślin Warzywnych i Leczniczych, Katedra Ochrony Roślin, Katedra Sadownictwa i Ekonomiki Ogrodnictwa oraz Samodzielny Zakład Roślin Ozdobnych.

W ramach Wydziału Ogrodniczego w 1921 r. powołano m.in. Katedrę Sadownictwa. Serdecznie gratulujemy tego pięknego jubileuszu, a obecnym pracownikom – zarówno Katedry, jak i Instytutu, życzymy wielu kolejnych udanych lat działalności!

Autor: Henryk Czerwiński
Zdj.: Henryk Czerwiński 

Karol Staniszewski przejął gospodarstwo po rodzicach Joannie i Gerardzie. Jest on przedstawicielem już trzeciego pokolenia, które zajmuje się produkcją sadowniczą w gospodarstwie rodzinnym w Zakalinkach Kolonii (pow. bialski). Pierwszy sad blisko pół wieku temu posadzili jego dziadkowie Genowefa i Jan Dębowczykowie.

– W 1973 r. pierwszy sad w naszej miejscowości został założony pod nadzorem docenta Marca z LODR w Końskowoli. Całość miała powierzchnię około 15 ha, przy czym 7 ha jabłoni posadzili na swoim polu moi rodzice. Wśród odmian dominowały McIntosh, Jonatan, a w mniejszej ilości posadzone były także Bankroft, Idared i James Grieve – opowiada Joanna Dębowczyk-Staniszewska.

Wiśnie w gospodarstwie państwa Staniszewskich uprawiane są od 1980 r. Właściciele wybrali odmianę Łutówka, której część jest szczepiona na antypce, a część na czereśni ptasiej. – Wydaje mi się, że w naszych warunkach drzewa lepiej rosną na czereśni ptasiej. Ostatnio wyrwaliśmy sad, w którym drzewka szczepione były na tej właśnie podkładce, użytkowaliśmy go przez 26 lat – mówi pani Joanna.

Mechaniczny zbiór wiśni przy pomocy agregatu otrząsająco-czyszczącego  –  Maja

W dobrym roku państwo Staniszewscy uzyskują około 10 t wiśni z ha, ale podkreślają, że produkcja tych owoców jest trudna i coraz mniej opłacalna. W 2020 r. zakupiony został agregat otrząsająco-czyszczący do wiśni i śliw Maja. Inwestycja ta została sfinansowana głównie przy wykorzystaniu premii dla młodego rolnika. – Naszym urządzeniem można zbierać wiśnie na areale do około 10 ha sadu, a przy wysokich plonach – z około 7 ha. Można powiedzieć, że zbiór ręczny jest co najmniej trzy razy droższy od mechanicznego – mówią gospodarze. 

Mechanicznie zbierać wiśnie można nawet z 20-letnich drzew

Karol Staniszewski podkreśla, że nie rozważa mechanicznego cięcia wiśni. Dodaje przy tym, że przy zbiorze mechanicznym prowadzenie starszych drzew powinno być wykonane bardzo umiejętnie, aby w rezultacie wszystkie owoce po otrzęsieniu lądowały na ekranach.

– W 2020 r. gospodarze przeprowadzili cięcie drzew w taki sposób, aby umożliwić mechaniczny zbiór owoców. W tym roku powtórzyli takie cięcie i teraz mogą prowadzić maszynę do zbioru tak, żeby nie uszkadzać drzew. – Nawet z dwudziestoletnich drzew zbieraliśmy wiśnie mechanicznie. Oczywiście w przypadkach, gdzie dwa drzewa rosną bardzo blisko siebie, niezbędne było ręczne zbieranie owoców – opowiada pan Karol. I dodaje: – Cięcie w sadzie prowadzimy ręcznie. Po cięciu mechanicznym należałoby podocinać gałęzie ręcznie, co moim zdaniem nie ma sensu. Oczywiście inaczej byłoby w przypadku dużej powierzchni sadu, np. 40 ha. Staramy się uzyskać wysoką wydajność z mniejszej powierzchni sadu i w związku z tym chcemy do każdego drzewa podejść indywidualnie. Szczególnie w sadzie mającym około 6 lat cięcie musimy przeprowadzać bardzo umiejętnie, aby uzyskać pożądany pokrój drzew i optymalne owocowanie. 

Racjonale wykorzystanie herbicydów – czyli integrowana ochrona sadu

 Państwo Staniszewscy nie mają certyfikacji, ale w swoich sadach starają się prowadzić integrowaną ochronę.

– Wykonujemy tylko konieczne zabiegi. Pomiędzy drzewami staramy się ograniczać stosowanie herbicydów. Przez ich nadmierne używanie gleba ulega degradacji – mówią gospodarze. 

W produkcji wiśni największy problem stanowią choroby

W sadzie wiśniowym największy problem stanowią choroby, m.in. srebrzystość liści. – Przede wszystkim wiśnie uprawiane są na stanowisku po wiśniach. Wprawdzie sezonowaliśmy glebę przez 3 lata, ale na pewno część patogenów w niej przetrwała – wyjaśnia pan Karol. – Dużym problemem jest też to, że spora część zakupionych drzewek trafia do nas już zawirusowana, np. wirusem PNRSV (wirus nekrotycznej pierścieniowej plamistości wiśni). Występuje on na drzewkach z ponad połowy szkółek! Trudno znaleźć dobry materiał szkółkarski. Choroby wirusowe u wiśni mogą doprowadzić nawet do 40% ubytku w plonie. Często też się zdarza, że drzewka są porażone przez raka bakteryjnego, trzeba więc przeprowadzać opryskiwania, które jednak nie są w pełni skuteczne.

Ochronę przed rakiem bakteryjnym w sadzie gospodarze zaczynają od opryskiwania wodorotlenkiem miedzi.
– W okresie bezlistnym tego typu preparat stosujemy 2 razy. Później używamy takich preparatów, jak Kaptan 50 WP – solo lub razem ze środkiem Sillit 65 WP. Zwalczając mszycę w uprawie wiśni często wybieramy Mospilan 20 SP. Wystarczy jeden oprysk tego preparatu, aby skutecznie ograniczyć rozwój tego szkodnika – mówi pani Joanna.

Przygotowania stanowiska pod nowy sad ma kluczowe znaczenie

W listopadzie 2020 r. państwo Staniszewscy wyrwali blisko 3 ha sadu wiśniowego. Następnie na działce tej zostały przeprowadzone głęboszowanie oraz orka, a wiosną tego roku rozpoczęli uprawę różnych gatunków roślin mających na celu jak najlepsze przygotowanie gleby pod kolejne nasadzenia sadownicze.

– Ziemia musi odpocząć. Niektórzy wiosną wyrywają sad, a jesienią w to miejsce sadzą kolejny. Uważam, że nie można tak robić. Ziemia musi się zregenerować przed kolejnym nasadzeniem roślin wieloletnich – mówi gospodarz.

Na wiosnę została wysiana mieszanka fitosanitarna, w skład której weszły takie rośliny, jak: rzodkiew oleista, facelia błękitna, gorczyca czy gryka. Na początku czerwca po mieszance wysiany został łubin wąskolistny. Po łubinie najpierw przeprowadzono talerzowanie, a dopiero po nim orkę. Następnie, 28 czerwca wysiana została gorczyca biała. W przyszłym roku wysiane będą jeszcze dwu- lub trzykrotnie rośliny na nawóz zielony, a jesienią lub kolejnej wiosny gospodarze przystąpią do sadzenia roślin uprawnych. – Wcześniej jednak pobierzemy próby glebowe i na ich podstawie uzupełnimy składniki pokarmowe w glebie, aby nie robić tego na oko – dodaje pan Karol. 

W najbliższych latach zastanawiamy się nad zmianą wiodącego gatunku

W związku ze skorzystaniem z premii dla młodego rolnika na zakup agregatu Maja państwo Staniszewscy są zobowiązani kontynuować produkcję wiśni przez najbliższe lata. – Jednak prawdopodobnie później wycofamy się z uprawy tego gatunku. Owoce te przechodzą przez przetwórnie, które decydują o ich cenie. Wszystko jest tak wyliczone, żeby sadownik za dużo nie zarobił, a jednocześnie, żeby nie zlikwidował sadu wiśniowego. W tym roku sprzedaliśmy wiśnie po niecałe 2 zł/kg. Przy zbiorze ręcznym nie opłacałoby się ich w ogóle zrywać – mówią gospodarze.

Dodają też, że oprócz niskich cen wiśni coraz większym problemem stają się opóźnienia w płatnościach za te owoce. – Ostatnią transzę za wiśnie z 2020 r. otrzymaliśmy 10 lipca br. Jak w takich okolicznościach mamy dalej produkować owoce? Przyzwyczaiłam się już do tej pracy i z dnia na dzień nie wytnę sadu, ale młodzi ludzie nie będą pracować bez godziwej i terminowej zapłaty – mówi pani Joanna. 

Nie planujemy już modernizacji sadu jabłoniowego!

Państwo Staniszewscy poważnie rozważają również stopniowe wycofywanie się z produkcji jabłek. Obecnie uprawiają stare odmiany jabłoni na podkładkach silnie rosnących, takie jak: Alwa, Gloster, Idared. Ich sady jabłoniowe mają 25 lat i prawdopodobnie nowych nasadzeń tego gatunku już nie będzie.

– Nie planujemy już modernizacji sadu jabłoniowego, gdyż w większości owoce trafiają na przemysł. Mamy obecnie w kraju nadprodukcję jabłek, których nie jesteśmy w stanie wyeksportować. Spady na razie leżą pod drzewami i pewnie nie będziemy ich zbierać za oferowane obecnie stawki – 28 gr/kg takich owoców nie daje sadownikowi zarobku – mówi pani Joanna.

Na dodatek w tym roku w czerwcu wystąpił grad, który uszkodził jabłka i praktycznie wszystkie owoce państwo Staniszewscy będą musieli przeznaczyć na przemysł, gdyż sortowanie ich i wybieranie nieuszkodzonych owoców nie ma ekonomicznego uzasadnienia. – W ubiegłym roku było jeszcze gorzej, gdyż grad nawiedził nasze plantacje aż cztery razy. Jak nic się nie zmieni, to będziemy zupełnie odchodzili od tego gatunku. Jeszcze nie wiemy, w którym kierunku pójść – opowiadają.

– Uważam, że więcej ludzi rozwijałoby swoje sady, gdyby widzieli w tym sens, gdyby owoce miały cenę gwarantującą zwrot poniesionych kosztów i zapłatę za pracę w sadzie. Młodzi ludzie rozwijaliby swoje umiejętności i wiedzę o prowadzeniu sadu, co jest bardzo potrzebne. Niestety, obecnie nie ma ku temu warunków. Wszyscy żądają od sadowników owoców superjakości, a w zamian oferują niskie ceny i opóźnienia w zapłacie – podsumowuje Karol Staniszewski.

Autor: Józef Nuckowski

Zdjęcia: Józef Nuckowski

Opr. : A. Okła-Wierzbicka 

Okazją do zwołania konferencji był Światowy Dzień Owoców i Warzyw. Spotkali się na niej przedstawiciele organizacji producenckich, jednostek naukowych, plantatorzy i przetwórcy.

Wydarzenie rozpoczęła prezentacja najlepszych przykładów brandingu przetworów owoców jagodowych: „Kulisy Lata„ – Aneta Kulikowska, Jelly Janes – Robert Nowakowski, Dziki Owoc – Tomasz Duda, BlueBetty – Natalia Wasiak, Cud Malina Gospodarstwo Ekologiczne – Kazimierz i Iwona Cieśliccy oraz Lioforte – Katarzyna Bochniak-Cybul. Ci przetwórcy uczestniczyli wcześniej w szkoleniu na temat tzw. storytellingu, realizowanego w ramach projektu „Czas na polskie superowoce”. Przedsiębiorcy swoimi wystąpieniami pokazali, że samo wyprodukowanie to za mało, że o owocach swojej pracy musimy opowiadać.

Głównym punktem spotkania była prezentacja inicjatyw strategicznych projektu „CORE TEAM – promocja konsumpcji owoców i warzyw i forum współpracy sektora”. Projekt realizowany jest dla Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw przez agencję strategiczną INSPIRE smarter branding. Za realizację badań odpowiada KANTAR Polska. Zadanie finansowane jest ze środków Funduszu Promocji Owoców i Warzyw.

Katalizatorem zmian w sektorze są doświadczenia ze wspólnej promocji i projektu „Połowa sukcesu”, w którym powstała wizja miejsca sektora w codziennych decyzjach konsumenckich i strategia jej komunikacji. Liderzy mieli wtedy możliwość zastanowić się nad tym, co wpływa na skuteczność działań sektora i wskazać obszary, które należy modyfikować. Projekt ten pokazał potencjał współpracy przy kreowaniu popytu i dwie determinanty sukcesu: perspektywę długoterminową podejmowanych działań i wzrost indywidualnej odpowiedzialności. Efektem jest powstanie Core Team.

5 praktycznych zadań stojących przed branżą owoców i warzyw 

Prace rozpoczęły się maju br. Przedstawiciele wielu środowisk, produkcji, przetwórstwa, nauki i doradztwa, ludzie często z międzynarodowym doświadczeniem, postawili sobie za cel identyfikację wyzwań i ściślejszą współpracę. Praktyczne zadania to:

• identyfikacja wyzwań produkcji i przetwórstwa,
• określenie obszarów współpracy, lobbingu i sposobu ukierunkowania zasobów naukowych,
• określenie planu wdrożenia i wskazanie wśród wybranych inicjatyw projektów priorytetowych,
• określenie listy obszarów kwalifikujących się do analiz, pogłębienia, zatrudnienia zewnętrznych ekspertów czy np. benchmarkingu możliwych rozwiązań,
• budowa wizerunku sektora wśród jego interesariuszy i promocja kultury strategicznej.

- W maju zidentyfikowaliśmy wyzwania rozwoju rynku i nadaliśmy im priorytety. Omawialiśmy je w zespole jabłkowym oraz jagodowym, podobnie wskazując priorytety. W czerwcu i lipcu odbyły się warsztaty przygotowujące uczestników projektu do decyzji, które z omawianych potencjalnych mini-projektów nabrać mogą ostatecznego kształtu. Odbył się warsztaty zespołów jabłkowego i jagodowego, a w pełnym składzie przedstawicieli rynku produkcji i przetwórstwa owoców i warzyw. We wrześniu podsumowaliśmy dotychczasowe prace i dokonaliśmy ostatecznego sformułowania inicjatyw, które uznajemy za strategiczne dla rozwoju sektora – mówi Witold Boguta, prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw.



9 inicjatyw strategicznych dla sektora owoców i warzyw 

Na spotkaniu zespół Core Team zaprezentował dziewięć inicjatyw strategicznych:

1.      Upowszechnienie w branży idei produkcji zrównoważonej. Zapewnienie powszechnej  i praktycznej informacji o ekoschematach, Zielonym Ładzie, nowej Wspólnej Polityce Rolnej. Lider zespołu: dr Mirosław Korzeniowski.

2.      Opracowanie założeń projektu cyfrowego zbierania danych branżowych. Uporządkowanie informacji na temat wielkości produkcji, struktury odmianowej w podziale na deser oraz przemysł, eksport i konsumpcję w kraju. Projekt jest realizowany dla jabłka. Liderem tego zespołu roboczego jest Pan Adam Paradowski. 

3.      Plan podniesienia konsumpcji krajowej jabłek. Lider: Maciej Majewski.

4.      Program spójnego marketingu jabłka w kraju i za granicą. Lider: Paulina Kopeć.

5.      Promocja postaw i dobrych praktyk produkcyjnych i handlowych. Promocja ekonomiki, sprzedaży poprzedzającej produkcję, modeli współpracy i konsolidacji handlowej. Wypracowanie wspólnej narracji i zestawu danych, które kształtowałyby opinie na temat sektora. 

6.      Komunikacja roli warzyw i owoców w żywieniu człowieka. Wdrożenie wypracowanych w ramach Połowy Sukcesu rozwiązań integrujących projekty finansowane z Funduszu Promocji Owoców i Warzyw. Plan integracji wokół wspólnych aktywności całego środowiska producentów i przetwórców. Lider Zespołu: Witold Boguta.

7.      Koncepcja zadaniowania badań i współpracy z nauką. Identyfikacja źródeł finansowania i założenia dla funduszu, który miałby wpływ na ukierunkowanie prac badawczo-rozwojowych. Cytat: „byśmy nie budowali maszyn do hot dogów i łazików, podczas gdy w inni pracują nad detekcją i digitalizacją produkcji”. Lider Zespołu: Michał Lachowicz.

8.      Koncepcja forum współpracy sektora. Stan, w którym „zbieramy się, ustalamy co jest nam potrzebne, wyprzedzająco, i artykułujemy to jednym głosem”. Uwzględniająca różnice np. w produkcji na rynek świeży, dla przetwórstwa, eksport i współpracę w celu podniesienia konkurencyjności każdego z segmentów. Liderem tego zadania jest Pan Witold Boguta.

9.      Kontynuacja współpracy branży jagodowej. W ramach CORE TEAM zapowiedziano ściślejszą współpracę branży jagodowej. Jej celem ma być zapewnienie warunków rozwoju z uwzględnieniem wyzwań i specyfiki tej grupy gatunków. Koordynatorem integracji branży jagodowej jest Pani Dominika Kozarzewska.

 Zespół Core Team jest otwarty na poszerzanie swoich kompetencji. Dlatego zaproszenie dla ekspertów branżowych, doradztwa i nauki jest nadal aktualne.

- Watermill to to polski producent linii kroplującej i rur irygacyjnych do systemów nawadniania - wyjaśniał Łukasz Głuszcz z Milexu. Zaznaczył, że dzięki ponad 30-letniemu doświadczeniu firma z powodzeniem projektuje, wdraża i kompleksowo wykonuje systemy nawadniania na potrzeby sadowników. Mogli się oni naocznie przekonać o skuteczności rozwiązań Milexu, gdyż część instalacji nawodnieniowej w sadzie SGGW została wykonana na podzespołach Milex.

- Instalacja została wykonana na bazie najlepszych surowców dostępnych na rynku europejskim i na uznanych emiterach kroplujących. Są to kroplowniki Plastro - zaznaczył Głuszcz.

Więcej o produktach z oferty Milex dowiesz się z filmu!

Podczas tegorocznego Dnia Otwartego Sadu Doświadczalnego SGGW w Wilanowie firma Chemirol zaprezentowała szereg nowości oraz dobrze znane preparaty w ochronie upraw sadowniczych. Jednym z nich jest Bakto G-Stop - preparat mikrobiologiczny, który w składzie zawiera dwie różne bakterie ze szczepu Bacillus. Dzięki tym bakteriom wykazuje dwukierunkowe działanie fungistatyczne, czyli ogranicza presję grzybów, przez:

•       Zasiedlenie systemu korzeniowego, łodygi i liści tworząc barierę mikrobiologiczną
•          Wytwarzając metabolity, które eliminują rozwijające się grzyby

• mokrej zgniliźnie jabłek
• mączniakowi prawdziwemu jabłoni
• parchowi jabłoni.

Produkt jest bardzo praktyczny ze względu na to, że bakterie są w postaci przetrwalników i można go mieszać z większością fungicydów. Przeznaczony jest jako wsparcie do uprawy konwencjonalnej; posiada też certyfikat do uprawy ekologicznej.

Biopreparat poprawiający strukturę i gospodarkę wodną gleby

Z kolei BaktoKompleks to naturalny biopreparat przyspieszający rozkład materii organicznej w glebie, resztek pożniwnych, obornika czy poplonu. W swoim składzie zawiera 5 szczepów bakterii glebowych z rodzaju Bacillus (1 000 000 000 w ml). Bakterie w preparacie występują w formie przetrwalnikowej. BaktoKompleks w naturalny sposób zwiększa ilość próchnicy, ogranicza wypłukiwanie z gleby minerałów, a także poprawia jej pojemność wodną, stwarzając roślinom lepsze warunki do wzrostu. Efektem takiego działania jest mniejsza wrażliwość roślin na stres wywołany warunkami pogodowymi a co za tym idzie, większy plon. Zalecany w uprawie konwencjonalnej, jak również został dopuszczony do wykorzystywania w uprawie ekologicznej. Sprawdza się przy rekultywacji sadu, lub też na stanowiskach gdzie obsadzony będzie sad po sadzie.

Nawóz humusowy zwiększa pojemność wodną gleby

Kwasy humusowe oraz kwasy fulwowe zawarte w Naturvital Plus to podstawowe składniki żyznej gleby. Dostatek próchnicy (humusu) w glebie zwiększa jej napowietrzenie i spulchnia, znacznie poprawia pojemność wodną, podnosi dostępność składników odżywczych roślin i wzbogaca życie mikrobiologiczne. Nawożenie roślin kwasami humusowymi poprawia przepuszczalność membrany korzeni roślin i sprzyja rozwojowi korzeni włośnikowych, aktywizuje metabolizm roślin, poprawia ich wzrost i kondycję. Dzięki temu rośliny są lepiej odżywione i dają większy plon lepszej jakości.

oprac. Joanna Białek

Marcin Kanownik z Innvigo podkreślił, że FriutSmart to polski produkt.

  - To bardzo ważne, by polski konsument kupował polskie jabłka od polskiego producenta. Istotne jest też, by do ochrony tych owoców sadownik używał preparatów pochodzących z polskiej firmy – wyjaśnił Kanownik.

Walka o jakość jabłka z przechowalni

Przedstawiciel Innvigo przypomniał, że ten sezon nie był łaskawy dla upraw sadowniczych. Niekorzystne zjawiska jak burze, grad, deszcze nawalne spowodowały, że jakość zbieranych jabłek jest różna.

- Dwa ostatnie tygodnie sierpnia to ciągłe opady deszczu w całej Polsce. To oczywiście przekłada się na stan jabłek w sadach. Dlatego presja chorób grzybowych, zwłaszcza  chorób przechowalniczych będzie bardzo wysoka. W związku z tym powinniśmy zadbać szczególnie o zwalczanie tych chorób przechowalniczych, które będą nam się rozwijały w okresie późniejszym. Pamiętajmy jednak, że infekcje następują właśnie teraz i do tych zabiegów powinniśmy użyć preparatów dwuskładnikowych – wyjaśnił Kanownik.

Więcej o produktach Innvigo i ochronie sadów dowiesz się z filmu!

Puenta 62,5 WG - lekarstwo na choroby przechowalnicze

Skuteczna ochrona przedzbiorcza jabłoni i grusz

Długie przechowywanie owoców dzięki FruitSmart

Zalety Harvisty

Produkt oparty o 1-metylocyklopropen stanowi przełom w ochronie okołozbiorczej w sadach jabłoniowych i gruszowych. Dlaczego? Otóż Harvistę stosujemy na około 7-10 dni przed optymalnym terminem zbioru dla danej odmiany. Umożliwia to sprawne zarządzanie zbiorami owoców oraz opóźnienie terminu zbioru o dwa, trzy tygodnie bez negatywnego wpływu na ich zdolność przechowalniczą.

- Opóźniamy termin zbioru, nie tracąc na jakości przechowalniczej,  na możliwości długotrwałego przechowywania owoców oraz na możliwości ich późniejszej wysyłki na dalekie rynki. Przesuwając termin zbioru o 14-20 dni, owoce dorastają, pokrywają się bardziej intensywnym rumieńcem, więc finalnie ta jakość owoców jest lepsza – wyjaśnia Marek Grzęda z AgroFresh.

Ekspert dodaje, że zastosowanie preparatu ma jeszcze wiele innych korzyści, w tym brak przedzbiorczego opadania owoców, redukcja spękań na odmianie Gala, utrzymanie i wysokiej jędrności miąższu. Harvista eliminuje też problem wytłuszczania się jabłek odmian z grupy Jonagold

Jak działa Harvista?

Harvista blokuje receptory etylenu w owocach, czyli oddziałuje na etylen, który jest hormonem starzenia.

- Dzięki temu mechanizmowi możemy sprawnie zarządzać zbiorami owoców, co w dobie problemów z pozyskaniem pracowników sezonowych i przekropnej pogody  okołozbiorczej może stanowić problem. Sytuacja rynkowa determinuje bowiem większe nasadzenia danej odmiany w gospodarstwach, np. z grupy Gali, Golden Delicious czy Red Jonaprince – zaznacza Grzęda.

Jak stosować Harvistę?

 Opryskiwacz, którym dysponujemy musi być zaadoptowany do zabiegu Harvistą, czyli wyposażony w przyssawkę Harvista Grower Kit.  

- Przystawka składa się ze zbiornika na preparat, pompy proporcjonalnej i z zaworu bezpieczeństwa. Dlaczego? Preparat jest gazem, zamkniętym w unikalnej formulacji olejowej. Nie może trafić do zbiornika głównego opryskiwacza, gdyż w kontakcie z wodą skutkowałoby to natychmiastowym uwolnieniem substancji aktywnej. W Polsce dwie firmy – Dominiak i Agrola - montują takie systemy dozujące – wyjaśnia Grzęda.

Podczas spotkania zaprezentowane zostały wyniki najnowszych badań prowadzonych w sadzie przez pracowników Katedry Sadownictwa i Ekonomiki Ogrodnictwa SGGW, a także tych prowadzonych we współpracy z firmami działającymi na rzecz sadownictwa. 

Główny partner spotkania - firma UPL Polska - zaprezentowała wyniki doświadczenia z systemem Pronutiva, prowadzonego w wilanowskim sadzie. To właśnie w tym miejscu od kilku lat znajduje się poletko wdrożeniowe Pronutivy.

- To jest technologia, która łączy zarówno stosowanie konwencjonalnych środków ochrony, czyli znane i cenione substancje jak Kaptan, Sylit i Pyrus, ale w połączeniu z biostymulacją i ze środkami biologicznymi stosowanymi naprzemiennie. Technologia ta pozwala osiągnąć zarówno wysoką jakość owoców, jak i obniżoną ilość pozostałości - wyjaśniał Arkadiusz Sławiński z firmy UPL.

Nowość od UPL - do ochrony przed chorobami przechowalniczymi

Firma UPL zaprezentowała również nowy produkt DeccoPyr-Pot. Zawiera on znaną substancję czynną, jaką jest pirymetanil. Jest przeznaczony do ochrony owoców w okresie przechowania przed chorobami powodowanymi przez grzyby. Można go stosować w ochronie jabłek (nowa rejestracja) i gruszek bezpośrednio po złożeniu owoców w komorze przechowalniczej. Rejestracja obejmuje również brzoskwinie i nektaryny. 

Jak wyjaśnia dr Tomasz Krupa, kierownik Katedry Sadownictwa i Ekonomiki Ogrodnictwa SGGW, w Sadzie Doświadczalnym prowadzone są obecnie 23 różne doświadczenia, z czego ponad połowa jest realizowana we współpracy z firmami z branży sadowniczej. Pozostałe to doświadczenia kadry naukowej SGGW.

Główny partner spotkania - firma UPL Polska - prezentowała wyniki doświadczenia z systemem Pronutiva, prowadzonego w wilanowskim sadzie. Prezentowano również nowy produkt DeccoPyr-Pot. Służy on do ochrony jabłek i gruszek podczas przechowywania. Rejestracja obejmuje również brzoskwinie i nektaryny. Stosowany jest bezpośrednio po złożeniu owoców w komorze przechowalniczej, zawiera znaną substancję czynną, jaką jest pirymetanil.

Jak wyjaśnia dr Tomasz Krupa, kierownik Katedry Sadownictwa i Ekonomiki Ogrodnictwa SGGW, w Sadzie Doświadczalnym prowadzone są obecnie 23 różne doświadczenia, z czego ponad połowa jest realizowana we współpracy z firmami z branży sadowniczej. Pozostałe to doświadczenia kadry naukowej SGGW.

Główny partner spotkania - firma UPL Polska - prezentowała wyniki doświadczenia z systemem Pronutiva, prowadzonego w wilanowskim sadzie. Prezentowano również nowy produkt DeccoPyr-Pot. Służy on do ochrony jabłek i gruszek podczas przechowywania. Rejestracja obejmuje również brzoskwinie i nektaryny. Stosowany jest bezpośrednio po złożeniu owoców w komorze przechowalniczej, zawiera znaną substancję czynną, jaką jest pirymetanil.

W ramach współpracy z firmą AgroFresh Polska już kolejny rok prowadzone są badania z preparatem Harvista™ 1.3 SC, którego dużą zaletą jest opóźnienie zbioru jabłek. Doświadczenie jest prowadzone na różnych odmianach, m.in. Szampion, Ligol, Red Cap.

- Ponadto na odmianie Golden Delicious testujemy możliwość stosowania giberelin w różnych stężeniach i terminach, a na odmianie Zuzi Gala – biopreparatów firmy TradeCorp. Przymierzamy się też do doświadczenia na odmianach Ligol i Ligolina z mechaniczną defoliacją przedzbiorczą (otrząsanie strumieniem powietrza) - wyjaśnia dr Krupa.

W tym roku rozpoczęto też doświadczenie z zastosowaniem preparatu UniCal^® na czereśniach. Sezon jest niestety na tyle przekropny, że sporo owoców popękało, ale znacznie mniej po zastosowaniu nawozu UniCal niż w próbie kontrolnej.

Obiecująco wygląda też doświadczenie z nową formulacją glifosatu opracowaną przez firmę Ciech, gdzie badana jest możliwość stosowania tego herbicydu w znacznie niższych dawkach niż dotychczas, co wpisuje się w nową politykę Zielonego Ładu.

Z kolei we współpracy ze szkółką Arno w tym roku posadziliśmy dwuprzewodnikowe drzewka czereśni. W tym nowym doświadczeniu będziemy porównywać różne systemy prowadzenia czereśni: 2-, 4-, 6- i 8-przewodnikowy.

Poza tym w Sadzie Doświadczalnym obywają się też pokazy pracy maszyn sadowniczych oraz wystawa firm branżowych. 

Zapraszamy do śledzenia imprezy na kanale YouTube SGGW Science oraz na naszym profilu FB!

Kalejdoskop odmian

Cały artykuł przeczytasz we wrześniowym numerze "Sadu Nowoczesnego".

• I MIEJSCE: pan Damian z woj. mazowieckiego (pow. grójecki)
• II MIEJSCE: pan Paweł z woj. mazowieckiego (pow. grójecki)
• III MIEJSCE: pani Monika z woj. podlaskiego (pow. siemiatycki)

Gratulujemy!

Relacja wideo z XXIII Dnia Otwartego Sadu Doświadczalnego SGGW

Relacje wideo z XXIII Dnia Otwartego Sadu Doświadczalnego SGGW: prezentacja firm i doświadczeń 

Uroczystość była nie tylko oddaniem hołdu obu wybitnym naukowcom, lecz także okazją do wspomnień o nich.

Prof. Andrzej Sadowski (1931–2014) studiował na wydziale ogrodniczym SGGW, był uczniem prof. Szczepana A. Pieniążka. Zrobił doktorat w Moskwie, następnie odbył staż podoktorski w Stanach Zjednoczonych w Rutgers University, a kolejne 3 lata spędził na kontrakcie w Chapingo w Meksyku. Przez kilkanaście lat był kierownikiem katedry sadownictwa w SGGW. Pełnił funkcję prodziekana, a przez dwie kadencje – dziekana wydziału ogrodniczego. Nawiązał współpracę z partnerami zagranicznymi, m.in. z Litwy, Łotwy, Estonii, Rosji czy Węgier. Wiele jego badań i publikacji było pracami pionierskimi. Profesor ma też ogromny dorobek w kształceniu młodej kadry – wypromował 8 doktorów, z których dwoje uzyskało tytuły profesora, a troje zdobyło habilitację. Poza uczelnią przez 9 lat prof. Sadowski pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Sekcji Sadowniczej Międzynarodowego Towarzystwa Nauk Ogrodniczych (ISHS). Zdobył liczne wyróżnienia, z których najbardziej zaszczytnymi są tytuły Doctora honoris causa dwóch uczelni – SGGW w Warszawie oraz Uniwersytetu im. Św. Stefana w Gödöllő na Węgrzech. Tablicę pamiątkową poświęconą Profesorowi odsłonili prof. dr hab. Wiesław Bielawski, rektor SGGW oraz Jerzy Sadowski, syn Porfesora.

Dr Kazimierz Pliszka (1935–2008) jest absolwentem wydziału ogrodniczego SGGW. Swoją działalność naukową rozpoczął w katedrze sadownictwa, a następnie kontynuował ją w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach. Studia doktoranckie – poświęcone ochronie truskawki – odbył w USA. Po powrocie do Polski swoje badania skupił na borówce wysokiej. Był pierwszym kierownikiem plantacji SGGW w Błoniu k. Prażmowa, a także promotorem 50 prac magisterskich na temat borówki. Jego wychowankowie zakładali własne plantacje, pozostając w stałym kontakcie z Doktorem. Początkowo były to dziesiątki, potem setki, dziś – ok. 20 tys. ha upraw tego gatunku. Doktor czynnie uczestniczył w rozpowszechnianiu borówki wysokiej. Został wyróżniony kilkoma medalami i odznaczeniami, m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi oraz złotą odznaką honorową „Za zasługi dla SGGW”. Był współzałożycielem Stowarzyszenia Plantatorów Borówki Amerykańskiej nazwanego jego imieniem. To właśnie członkowie Stowarzyszenia ufundowali tablicę upamiętniającą dr. Kazimierza Pliszkę. Jej uroczystego odsłonięcia dokonali prof. dr hab. Wiesław Bielawski i Alina Pliszka, żona Doktora.

Agnieszka Okła-Wierzbicka 

P.o. dyrektora Instytutu Ogrodnictwa, prof. dr hab. Dorota Konopacka podziękowała władzom lokalnym i organizacjom sadowniczym za kultywowanie pamięci o Profesorze. – Produkcja sadownicza jest coraz trudniejsza – mówiła. – Pracownicy naukowi, kontynuując dzieło Profesora, opracowują modele sadów, które z powodzeniem będą mogły konkurować na światowych rynkach. Współdziałanie nauki z praktyką było i jest podstawą rozwoju branży sadowniczej.

– Dzisiaj oddajemy honor i cześć Profesorowi Pieniążkowi. Potrafił jak nikt inny dobrać i motywować ludzi młodych, ambitnych, zdolnych. Dzięki niemu polskie sadownictwo skutecznie konkuruje na światowych rynkach – podsumował prof. dr Kazimierz Tomala, prorektor ds. dydaktyki, SGGW.

Maciej Kania
Źródło: P. Gościło – relacja ze spotkania

Zebranych gości przywitała ówcześnie pełniąca obowiązki dyrektora IO – prof. Dorota Konopacka. Po oficjalnym powitaniu głos zabrał Andrzej Holewiński, przedstawiciel SITO oraz były kierownik Zakładu Upowszechniania ISiK, który krótko przypominając historię tego święta, podkreślał jego główną ideę: „nauka – praktyce”. O niektórych projektach badawczych realizowanych przez Instytut Ogrodnictwa informowali również ich koordynatorzy: dr hab. Eligio Malusa (DOMINO) i dr Beata Kowalska (Biogleba). O pozostałych pracach mówili również kierownicy wybranych zakładów i pracowni: prof. Waldemar Treder, dr hab. Jadwiga Treder oraz prof. Joanna Puławska. Podczas całego dnia otwartego pracownicy Instytutu Ogrodnictwa udzielali konsultacji merytorycznych, a przedstawiciele firm ogrodniczych prezentowali ofertę swoich usług i produktów.

Partnerami tegorocznego Dnia Otwartego byli: Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw, Stowarzyszenie Branży Grzybów Uprawnych, Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Ogrodnictwa (SITO), Stowarzyszenie Plantatorów Borówki Amerykańskiej im. Kazimierza Pliszki, Stowarzyszenie Polskich Szkółkarzy, Stowarzyszenie Producentów Ozdobnych Roślin Cebulowych oraz Towarzystwo Rozwoju Sadów Karłowych.

Obejrzyj film z otwarcia i pokazu

Maciej Kania
Źródło: Henryk Czerwiński – relacja ze spotkania

Z kolei w okolicach Sandomierza większy problem niż choroby grzybowe stanowią choroby bakteryjne. – W okresie kwitnienia było duże zagrożenie moniliozą, jednak obecnie nie obserwuję większych objawów tej choroby w sadach. Jest za to szczególnie silne wystąpienie raka bakteryjnego i z tego powodu niejeden stary sad w tym roku będzie likwidowany – mówił Krzysztof Gasparski (Procam). – Jeżeli chodzi o szkodniki, w tym sezonie w uprawach drzew pestkowych jest duża gradacja chrząszczy różnych gatunków. W kilku lokalizacjach wyłapuje się też nasionnicę trześniówkę. Ponadto, w wyniku stresu temperaturowego ma obecnie miejsce masowe osypywanie się owoców wiśni.

Jednak największe starty poprzymrozkowe są w Polsce Centralnej. – Fala przymrozków, która w nocy 7/8 maja uderzyła w najbardziej wrażliwą fazę fenologiczną, spowodowała obfite osypanie się zawiązków. W efekcie na drzewach utrzymało się maksimum 30% plonu, i to bardzo niskiej jakości – zawiązki są silnie ordzawione i nadal narażone na warunki pogodowe (gradobicia, wysoka temperatura) obniżające ich jakość – informował Robert Binkiewicz (Agrosimex). – Na wiśniach do tej pory uchowało się jakieś 50–60% owoców, ale na pewno będzie ich mniej. Mocno ucierpiały też takie odmiany czereśni, jak Kordia czy Regina. Zatem choroby nie bardzo mają co infekować, choć są jeszcze liście. Pierwsze objawy parcha pojawiły się dopiero w drugiej połowie maja, ale sadownicy szybko sobie z nim poradzili. Za to cały czas problemem jest mączniak jabłoni. W pewnym momencie, w okresie kwitnienia, było również duże zagrożenie zarazą ogniową, ale udało się je zażegnać. Ponadto w sadach rosną populacje miodówki i zwójek, ale największy problem stanowią – podobnie jak w pozostałych rejonach kraju – mszyce.

W związku z masowym wystąpieniem mszyc firma Bayer założyła doświadczenie sprawdzające skuteczność produktów do zwalczania tego szkodnika. – Zastosowanie przed kwitnieniem środka Sivanto Prime w dawce 0,4 l/ha skutecznie zwalczyło mszycę jabłoniowo-babkową w kwaterze, w której w ub.r. odnotowano dużą presję tego szkodnika – informował Szymon Jabłoński (młodszy specjalista ds. badań polowych). – Sprawdzaliśmy również skuteczność zabiegu wykonanego po kwitnieniu w kwaterze silnie opanowanej przez mszycę. W próbie, gdzie zastosowano ten sam preparat, ale w dawce 0,9 l/ha (dawka stosowana co 2 lata), zaobserwowano wysoką efektywność zabiegu. Co więcej, pojawiły się organizmy pożyteczne, takie jak biedronki, bzygi czy złotooki, co świadczy o selektywności tego produktu – dodał prelegent.

Maciej Kania
Źródło: na podstawie artykułu Agnieszki Okły-Wierzbickiej z numeru 7/2019 Sad Nowoczesny

Dr Dariusz Teper z Instytutu Ogrodnictwa, przybliżył temat owadów pszczołowatych w sadach. Jednym z takich gatunków jest murarka ogrodowa. Jej hodowla jest łatwa i nie wymaga dużych nakładów finansowych. Oblatuje ponad 150 gatunków roślin, w tym niemal wszystkie uprawne (niestety również te wiatropylne), a okres jej lotu pokrywa się z czasem największego zapotrzebowania na owady zapylające (kwiecień/maj). Wyróżnia się dużą intensywnością zapylania, a przy tym nie żądli. Murarkę pod postacią kokonów wystarczy kupić jednorazowo (możliwe jest jej wieloletnie wykorzystanie przy corocznym przyroście populacji).

Dr Tepper przedstawił także wady i zalety pszczoły miodnej oraz trzmieli. Pszczoły również chętnie oblatują kwiaty większości gatunków uprawnych, charakteryzują się jednak wiernością kwiatową, dlatego ważne jest, aby do sadu wstawiać ule dopiero, gdy rozwinie się minimum 30% kwiatów. Pszczoły wykazują niechęć do zbierania pyłku niektórych gatunków sadowniczych, np. gruszy i nie nadają się do zapylania w tunelach. Trzmiele z kolonii hodowlanych tolerują zamknięte przestrzenie, zbierają pyłek z kwiatów nieatrakcyjnych dla pszczoły, a ponadto odwiedzają 15–20 kwiatów na minutę, charakteryzując się wibracyjnym sposobem zapylania (wysoce efektywnym). Mają jednak dość krótki zasięg lotu.

Barbara Błaszczyńska z firmy Agrosimex omówiła zasady stosowania ś.o.r. w kontekście ochrony pszczół i innych owadów zapylających. Przypomniała, że w ciągu ostatnich lat liczba rodzin pszczelich w Polsce systematycznie maleje. Przyczyną tego są coraz większe monokulturowe areały (nie będące pożytkiem dla pszczół), niszczenie chwastów (nawet poniżej progu ich ekonomicznej szkodliwości) i roślinności ruderalnej, likwidacja miedz i zadrzewień śródpolnych, wypalanie traw i ugorów wiosną. Pszczoły giną również z powodu niewłaściwego stosowania ś.o.r.

Jak pomóc pszczołom?

Ochrona prowadzono rutynowo i schematycznie jest zawodna, nieracjonalna i droga. Zawsze niesie zwiększone ryzyko chemizacji środowiska oraz przekroczenia ilości i poziomów pozostałości ś.o.r. w owocach. Sadownicy powinni znać i częściej stosować profilaktyczne metody ograniczające rozwój agrofagów: hodowlane, mechaniczne i agrotechniczne, a ta chemiczna powinna być tylko ich uzupełnieniem. Obecnie zabiegi ochrony roślin wykonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami, pozwalają ograniczyć do minimum (a nawet wyeliminować) zagrożenie dla ludzi, zwierząt i środowiska, w tym dla pszczół miodnych, dziko żyjących zapylaczy i innych owadów pożytecznych. Mamy w Polsce bardzo wiele sadów, do których pszczelarze przywożą ule, gdzie funkcjonuje dobroczynek, biedronki, skorki, i gdzie bez problemu uzyskuje się owoce zawierające od 1 do 3 substancji aktywnych. To świadczy o mądrym, racjonalnym podejściu do ochrony tych sadowników, którzy nie tylko znają, ale wprowadzają w życie zasady integrowanej ochrony roślin i dobrej praktyki ochrony roślin.

Zbiór podstawowych zaleceń ochrony roślin, których przestrzeganie będzie gwarantowało skuteczność zabiegów oraz ich bezpieczeństwo dla środowiska i człowieka nosi nazwę Dobrej Praktyki Ochrony Roślin (DPOR). Wg DPOR, ś.o.r. można stosować tylko wówczas, gdy jest to konieczne (w przypadku szkodników – po przekroczeniu progu zagrożenia, a w przypadku niektórych chorób –  profilaktycznie, w okresie infekcji pierwotnych). W ten sposób zmniejszymy presję chorób/szkodników w dalszej części sezonu. Należy używać tylko ś.o.r. dopuszczonych do obrotu – w pierwszej kolejności selektywnych lub częściowo selektywnych dla fauny pożytecznej. Przed każdym zastosowaniem ś.o.r. trzeba przeczytać jego etykietę, gdyż te zmieniają się (np. w zakresie prewencji, karencji czy zakresu gatunków sadowniczych, na których mogą być użyte). W czasie kwitnienia drzew owocowych czy chwastów konieczne jest wykonywanie zabiegów ochrony, ale wykonuje się je tylko wieczorem – po oblocie pszczół (najczęściej po godz. 19; zawsze dobrze jest sprawdzić czy oblot jest zakończony). W tym czasie stosujemy tylko preparaty o najkrótszej prewencji (nie dłuższej niż 6 godzin). (B.B.)

Maciej Kania
Źródło: na podstawie artykułu z numeru 7/2019 Sad Nowoczesny

Sympozjum odbyło się w Karpaczu od 22 do 24 maja 2019 r.

Demografia jako siła napędowa innowacji

Grupy osób w wieku 40–49 i 70+ wzrosną odpowiednio o 3,1% i 41,5% ze względu na kombinację pozytywnych wzorców urodzeń i rosnącej średniej długości życia.

W związku z tym pojawia się konieczność przygotowania produktów spożywczych skierowanych do grupy seniorów. Tych z kolei możemy podzielić na dwie grupy:

• Aktywni seniorzy – potrzebują dodatkowego żywienia/wzbogacenia diety w niezbędne składniki, których wytwarzanie w tym wieku jest ograniczone lub też zapotrzebowanie rośnie, aby wesprzeć ich intensywny tryb życia. Dodające energii, witalności, anti-aging = bardziej pozytywne podejście (zamiast obraźliwe), aby skutecznie dotrzeć do seniorów, umożliwić im kontynuowanie życia, które kochają, zamiast sprzedawania leków na starzenie się.
• Seniorzy w ciężkich stanach chorobowych – wymagający szczególnej pomocy po terapiach lekowych, łatwo przyswajalna dieta dla osób z niedomaganiami ruchowymi, w ogólnym stanie osłabienia fizycznego lub psychicznego (łatwość przeżuwania, połykania, hiper kaloryczne/posiłki białkowe.

Konsumenci w wieku 55+ są bardziej zaniepokojeni nadmierną konsumpcją tłuszczu, soli, cukru oraz niewystarczającym spożyciem błonnika i owoców / warzyw niż wszystkie pozostałe grupy wiekowe.

Czy wszystkie treści na opakowaniach są dozwolone?

• nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd, o czym mowa w art. 7; (rozporządzenia 1169/2011)
• nie mogą być niejednoznaczne ani dezorientować konsumenta
• muszą być, w stosownych przypadkach oparte na odpowiednich badaniach naukowych.

Przykładem naruszenia przepisów może być stwierdzenie:

„Mętne soki jabłkowe zawierają cztery razy więcej związków z grupy polifenoli, niż soki klarowane. Związki te są znane z silnego działania antynowotworowego, przeciwdziałają wolnym rodnikom, a także mają właściwości przeciwzapalne opóźniające proces starzenia oraz przeciwalergiczne.”
Informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości.

Piramida

• Jedz regularnie 5 posiłków i pamiętaj o częstym piciu wody oraz myj zęby po jedzeniu,
• Jedz różnorodne warzywa i owoce jak najczęściej i w jak największej ilości,
• Jedz produkt zbożowe, zwłaszcza pełnoziarniste,
• Pij co najmniej 3-4 szklanki mleka dziennie (możesz je zastąpić jogurtem naturalnym, kefirem i częściowo serem,
• Jedz chude mięso, ryby, jaj, nasiona roślin strączkowych oraz wybieraj tłuszcze roślinne zamiast zwierzęcych,
• Nie spożywaj słodkich napojów oraz słodyczy (zastępuj je owocami i orzechami)
• Nie dosalaj potraw, nie jedz słonych przekąsek i produktów typu fast food
• Bądź codziennie aktywny fizycznie co najmniej godzinę dziennie (ograniczaj oglądanie telewizji, korzystanie z komputera i innych urządzeń elektronicznych do 2 godzin.)
• Wysypiaj się, aby Twój mózg mógł wypocząć,
• Sprawdzaj regularnie wysokość i masę ciała.

Zgodnie z przyjętymi zasadami dzieci i młodzież powinna spożywać co najmniej 400 g dziennie warzyw i owoców. Im więcej tym lepiej. Korzyści jakie z tego wynikają to budowanie potencjału zdrowotnego i edukacyjnego oraz zmniejszenie ryzyka raka, udaru, zawału, infekcji i demencji w wieku starszym.

Wołowina z owocami

• Sposób wytwarzania funkcjonalnej suszonej wołowiny dla dzieci z jabłkami iżurawiną (5% suszu jabłek i 5% żurawiny) o obniżonej zawartości soli w formie zdrowej przekąski wysokobiałkowej, bogatej w pełnowartościowe białko, witaminy z grupy B, żelazo, cynk, fosfor, miedź, błonnik oraz antyoksydanty.
• Sposób wytwarzania suszonej wołowiny i suszona wołowina dla kobiet z aronią i żurawiną.

Soki a masa ciała

Maciej Kania
Źródło: Na podstawie wykładów z XXII Międzynarodowe Sympozjum KUPS

Głównym celem kampanii jest promocja polskich owoców jagodowych – borówek, truskawek, malin, czarnych porzeczek, aronii, minikiwi i jagody kamczackiej. Zaplanowane działania mają na celu zwiększenie świadomości konsumentów na temat wyjątkowych walorów owoców jagodowych oraz budowanie nawyku ich codziennego spożywania w sezonie zbiorów – czyli od maja do października. Projekt jest efektem współpracy całego sektora jagodowego. Plantatorzy z różnych grup producentów i przedstawiciele organizacji branżowych połączyli siły, aby wspólnie promować polskie owoce jagodowe i ich codzienną konsumpcję w sezonie zbiorów i podaży na rynku. – Wspólna promocja całej branży owoców jagodowych to dziś jedyna możliwość budowania przyszłości. Przed nami edukacja konsumentów. Będziemy budować postrzeganie owoców jagodowych jako super zdrowych – superowoców. Chcemy  zmieniać nawyki żywieniowe. Wiemy, że są one do ukształtowania i że stawką jest zdrowie Polaków – podkreślił Ireneusz Komorowski, prezes Stowarzyszenia Plantatorów Borówki Amerykańskiej.

Pierwszą aktywnością w ramach kampanii były warsztaty promujące walory zdrowotne i smakowe oraz pozytywny wpływ na urodę truskawek i malin. Spotkanie odbyło się 14 maja w Warszawie pod hasłem „Superowoce dla urody! – truskawki i maliny” (więcej na ten temat w kolejnym numerze SN).

Maciej Kania
Źródło: Anna Maciejuk – relacja ze spotkania (Sad Nowoczesny 6/2019)

W debacie wzięli udział: dr Jarosław Sachajko (poseł Kukiz’15), Jacek Bogucki (poseł PiS), Artur Dunin (poseł PO) oraz Jacek Wilk (poseł i przewodniczący Koła Poselskiego Konfederacja). Na ringu przewidziano też miejsce dla Marka Sawickego (posła PSL i byłego ministra rolnictwa), jednak nie przybył on na spotkanie.

Uczestników pytano m.in. o dopłaty unijne dla rolników, ocenę sytuacji w polskim rolnictwie, o wiek emerytalny czy o to, jak zachęcić młodych do pozostawania w gospodarstwach. Odpowiedzi, które miały być krótkie i konkretne, zmieniły się w polityczna przepychankę.

Politycy odnieśli się m.in. do pytania, czy należałoby zmienić politykę zagraniczną i doprowadzić do zniesienia embarga rosyjskiego, które najmocniej uderzyło w polskich rolników, pozbawiając ich jednego z głównych rynków zbytu. – Oczywiście, że należy przywrócić handel zagraniczny – zgodził się Jacek Wilk. – Bez względu na to, jaki reżim panuje w Rosji, powinniśmy z nią handlować.

Z kolei zdaniem Artura Dunina polski rząd powinien poszukać dla produktów rolno-spożywczych nowych rynków zbytu, które zrekompensowałyby utratę rosyjskiego rynku. – Rząd powinien bardziej promować polską żywność, m.in. w Chinach czy Japonii – mówił. Jacek Bogucki zauważył, że od 3 lat eksport polskiej żywności wzrósł o ok. 30%. Natomiast Jarosław Sachajko skwitował, że nierozwiązany od lat problem embarga świadczy jedynie o słabości polskich ekip rządzących krajem.

Uczestnicy debaty zmierzyli się też z pytaniem dotyczącym zapobiegania skutkom suszy. Jak rząd powinien wspierać rolnictwo w związku z coraz częstszymi okresami niedoboru wody? – Rolnictwo zostało w tym aspekcie pozostawione same sobie. Na dodatek wprowadzono prawo, według którego rolnik ma płacić za wodę, którą sam sobie zgromadził. Tak naprawdę rolnicy powinni otrzymać pieniądze na odtworzenie urządzeń melioracyjnych, bo oni sami najlepiej wiedzą, jak to zrobić – stwierdził poseł Kukiz’15.

Jacek Bogucki zapowiedział, że w kolejnym PROW zostaną zarezerwowane środki na odtwarzanie melioracji służącej także do nawadniania. Z kolei Artur Dunin podkreślił, że przy tych klęskach, które dotykają nasz kraj – susze czy powodzie – polski rolnik musi mieć zapewnione godziwe i sprawiedliwe fundusze klęskowe – informował. Zdaniem Jacka Wilka należałoby zastanowić się, jak zwiększyć w Polsce ilość wody. – Trzeba poważnego programu infrastrukturalnego, który zwiększyłby zasoby wody w Polsce – mówił. – My opowiadamy się za zbudowaniem połączenia kanałowego między Dunajem a Odrą z możliwością przerzucania części wody z Dunaju na polską stronę. Taki projekt jest już istnieje – to projekt Polska 3.0.

AGROring zakończył się werdyktem wydanym przez moderatorów debaty. – Tego starcia nikt nie wygrał – ogłosił Michał Kołodziejczak (lider Agro Unii), zwracając uwagę, że wytykanie błędów oponentom, a brak konkretnych propozycji prowadzi tylko do powiększania frustracji wśród rolników. Natomiast Krzysztof Wróblewski (redaktor naczelny „Tygodnika Poradnika Rolniczego”) zaapelował do polityków o wspólne działanie ponad podziałami w Paramencie Europejskim i instytucjach unijnych, skupiające się na wypracowaniu dyrektywy, która pozwoliłaby na wyeliminowanie podwójnych standardów w praktykach sieci handlowych wobec rolników i przetwórców w ich macierzystych krajach i w Polsce.

W debacie zmierzyli się (od lewej): dr Jarosław Sachajko, Jacek Bogucki, Artur Dunin i Jacek Wilk

Produkcja owoców w Polsce (w tys. ton)

szacunek IERiGŻ-PIB


Źródło: Wyniki produkcji roślinnej – publikacje GUS.

Ceny płacone producentom za owoce do produkcji mrożonek w zł/kg

Źródło: notowania Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa IERiGŻ-PIB

Karolina Załuska analityk z banku BNP Paribas przestawiła aktualną sytuację na rynku zagęszczonych soków cytrusowych. Globalna produkcja cytrusów do przetwórstwa porównując rok 2019 do 2018 wynosi 21,2 mln t w przypadku pomarańczy (wzrost o 21%), 0,8 mln ton w przypadku grapefruitów (wzrost o 2,69%) oraz 2,05 mln t w przypadku cytryn (wzrost o 3%).

Zdaniem Grzegorza Rykaczewskiego z Departamentu Sektorów Strategicznych Santander Bank Polska sytuacja finansowa branży przetwórstwa owocowo-warzywnego (rentowność) utrzymuje się nieco powyżej średniej dla przemysłu spożywczego. Na przestrzeni ostatnich lat ich udział rósł, kształtując się w przedziale 80–90%. Wyjątkiem był rok 2017, kiedy to istotny wzrost cen surowca wpłynął na obniżenie rentowności, a udział firm rentownych spadł do 79%.

Źródło: GUS, niepublikowane dane GUS (za Pont Info), obliczenia Santander Bank Polska

Dr Artur Miszczak przedstawił temat Pozostałości środków ochrony roślin w owocach świeżych i przetworzonych.
W Polsce rynek owoców świeżych charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem pod względem pozostałości środków ochrony roślin.
Poziom pozostałości w produkcie końcowym zależy w dużym stopniu od jakości użytych owoców.
Profesjonalni odbiorcy owoców (np. przemysł przetwórczy, sieci handlowe) mogą̨ najskuteczniej oddziaływać na sposób ochrony owoców przez sadowników.
Więcej na ten temat już wkrótce na stronie internetowej.

Zdaniem Piotra Podoby z firmy Döhler polscy producenci powinni się zastanowić czy chcą produkować jabłka deserowe czy z przeznaczeniem na przemysł? Różnica tkwi przede wszystkim w kosztach produkcji. Jabłka deserowe wymagają wyższych kosztów na wyprodukowanie kilograma owoców niż jabłka przemysłowe. Producenci oczekują, że produkując jabłka deserowe firmy przetwórcze skupując je jako przemysłowe pokryją w całości koszty produkcji. Przy obecnej sytuacji na rynku nie ma takiej możliwości. Dlatego planując nowe nasadzenia powinni się zastanowić nad kierunkiem produkcji. Piotr Podoba prognozuje, że nastąpią fundamentalne zmiany w globalnym łańcuchu dostaw. Ważne byłoby ustabilizowanie cen jabłek w Europie poprzez planowanie wielkości zbiorów. Czy Polska jako jeden z największych producentów zdobędzie nowe rynki na świeże owoce? Prelegent zastanawiał się także jak zmiany w legislacji wpłyną na podaż owoców (zmiany w matrycy VAT) i czy wzorem innych Państw nastąpi w Polsce stabilizacja cen?




Maciej Kania
Źródło: Na podstawie wykładów z XXII Międzynarodowe Sympozjum KUPS

Choć specjaliści wskazują, że determinującym czynnikiem w zakresie prewencji jest wiedza, w Polsce świadomość na temat nadciśnienia tętniczego jest niska, a to potencjalnie wpływa na ryzyko zachorowania[3]. Warto więc dowiedzieć się, czym jest ta choroba oraz jak wygląda profilaktyka w tym zakresie.

Czym jest nadciśnienie tętnicze?

Siła, z jaką krew napiera na ścianki naczyń krwionośnych, ma ogromne znaczenie dla kondycji wszystkich narządów i ogólnego stanu zdrowia. Przewlekłe lub okresowe wysokie ciśnienie krwi (ciśnienie skurczowe wyższe lub równe 140 mmHg oraz/lub ciśnienie rozkurczowe wyższe lub równe 90 mmHg) to objaw choroby nadciśnienia tętniczego, która może skutkować licznymi powikłaniami, takimi jak choroba wieńcowa, udar mózgu, niewydolność nerek, serca, a także uszkodzenia narządu wzroku. Problem występuje właściwie w każdej grupie wiekowej, przeważnie od 18 do 79 roku życia. Wyróżniane są dwa rodzaje nadciśnienia tętniczego – pierwotne, uwarunkowane czynnikami genetycznymi oraz środowiskowymi, oraz wtórne, wynikające z innych schorzeń.

Profilaktyka

Bardzo ważne w prewencji nadciśnienia tętniczego jest prowadzenie właściwego stylu życia, opartego na aktywności fizycznej oraz stosowaniu zbilansowanej diety. Istotnymi składnikami odżywczymi, mającymi wpływ na obniżanie ciśnienia krwi, są potas i magnez – wyjaśnia dr hab. inż. Dariusz Włodarek – dietetyk i żywieniowiec, Kierownik Zakładu Dietetyki Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie – Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia, dzienne spożycie potasu powinno plasować się na poziomie około 3500 mg, co pozwala na kontrolowanie ciśnienia krwi oraz obniżanie ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia, w szczególności udaru mózgu.[4] Z kolei dzienne spożycie magnezu powinno wynosić od 350 mg do 500 mg u osób dorosłych. Taka ilość wspiera pracę serca, a także obniża ciśnienie krwi, zmniejszając tym samym ryzyko wystąpienia choroby nadciśnienia tętniczego. Oba składniki pokarmowe powinny więc obowiązkowo znaleźć się w diecie, opartej na warzywach i owocach, stanowiących podstawę Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej, opracowanej przez Instytut Żywności i Żywienia (IŻŻ). Ich dzienna ilość powinna wynosić minimum 400 g w 5 porcjach. Jedną z nich może stanowić sok, również w kartonowym opakowaniu.

Sok w prewencji wystąpienia choroby nadciśnienia tętniczego

89% lekarzy i dietetyków zgadza się ze stwierdzeniem, że to właśnie dieta bogata w warzywa, owoce, a także ich przetwory (w tym soki) przyczynia się do ograniczenia ryzyka rozwoju chorób układu krążenia, takich jak nadciśnienie tętnicze, miażdżyca czy niewydolność serca.[5] To pokazuje, że soki, również w kartonowym opakowaniu, powstające z warzyw i owoców, mogą przyczyniać się do obniżenia ciśnienia krwi. Dr Dariusz Włodarek wskazuje, po które produkty szczególnie warto sięgać – Według przeprowadzonych badań[6] sok pomarańczowy zmniejsza ryzyko wystąpienia tzw. zespołu metabolicznego, którego jednym z czynników jest nadciśnienie tętnicze, które może prowadzić do kolejnych powikłań w obrębie układu sercowo-naczyniowego. Dodatkowo, sok z czerwonych pomarańczy zawiera likopen, który dzięki procesowi pasteryzacji jest 3 razy lepiej przyswajalny, a który wykazuje właściwości przeciwnowotworowe. Warto również sięgać po pomidory oraz sok pomidorowy, w których znajdziemy m.in. potas, magnez i likopen. Ważne jest systematyczne i regularne dostarczanie wszystkich składników odżywczych, dlatego zaleca się spożywanie warzyw i owoców w minimum 5 porcjach, z czego jedną z nim może być szklanka soku. Wysokie spożycie produktów z tej grupy, może realnie wspierać prawidłowe funkcjonowanie organizmu, obniżając ryzyko zachorowania nie tylko na nadciśnienie tętnicze, ale także inne choroby. Specjaliści ds. żywienia zwracają uwagę, że ważna w prawidłowym odżywianiu jest systematyczność, warto więc podejmować #WYZWANIE5PORCJI, aby zmienić nawyki żywieniowe w trosce o zdrowie.

Nadciśnienie tętnicze, mogące występować bezobjawowo nawet przez kilka lat, jest niebezpieczne dla zdrowia ze względu na możliwe powikłania, wynikające z uszkodzenia naczyń krwionośnych. Warto więc stosować profilaktykę, opierającą się na aktywności fizycznej, regularnych pomiarach ciśnienia, a także na diecie, bogatej w potas i magnez. Warzywa, owoce, a także soki z nich powstające, również te w kartonowych opakowaniach, są niezwykle istotne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

[1] Bandosz P. Zmiany rozpowszechnienia klasycznych czynników ryzyka chorób układu krążenia w Polsce w latach 2002–2011. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych. Gdańsk, Gdański Uniwersytet Medyczny 2013

[2] Zdrojewski T. Częstość występowania i świadomość nadciśnienia tętniczego w Polsce i na świecie. Postępy Nauk Medycznych 2011, t. XXIV, supl. 3

[3] Niedostateczna wiedza Polaków na temat kryteriów nadciśnienia tętniczego i jego powikłań — wyniki badania NATPOL 2011

[4] World Health Organization (2012) Effect of increased potassium intake on blood pressure, renal function, blood lipids and other potential adverse effects. WHO: Geneva, Switzerland.

[5] Raport z badania ilościowego IQS dla KUPS, grudzień 2018 r. Badanie wiedzy specjalistów na temat zasad prawidłowego odżywiania. Badanie metodą CATI, próba ogólnopolska = 180.
[6] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26471075

Maciej Kania
Źródło: mat. prasowe KUPS

Program finansowany jest ze środków pochodzących z budżetu UE oraz środków z budżetu krajowego. Polska jest jednym z największych beneficjentów programu w UE – pod względem przyznanego budżetu plasuje się na 4. miejscu. Wyższy budżet otrzymywały Niemcy, Francja i Włochy.

W Polsce grupą docelową „Programu dla szkół” są obecnie dzieci z klas I–V szkół podstawowych, ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz klas I–II ogólnokształcących szkół baletowych. Dzieciom uczestniczącym w programie udostępnia się co najmniej 3-4 razy w tygodniu świeże owoce i warzywa (przygotowane do bezpośredniego spożycia) oraz produkty mleczne. Dzieci otrzymują jabłka, gruszki, śliwki, truskawki, marchewki, rzodkiewki, paprykę słodką, kalarepę, pomidorki (w roku szkolnym 2017/2018 również soki), a także mleko białe, serki twarogowe, jogurty i kefiry naturalne. Każde dziecko uczestniczące w programie w dniu szkolnym w danym okresie udostępniania może otrzymać bezpłatnie porcję produktu owocowego albo warzywnego lub mlecznego.

Budżet na realizację programu w Polsce w roku szkolnym 2018/2019 wynosi łącznie 234,11 mln zł, w tym 106,01 mln zł z budżetu UE oraz 128,10 mln zł z budżetu krajowego.

Dostawy produktów mlecznych oraz owocowo-warzywnych do szkół rozpoczęły się w połowie września 2018 r.

Przewiduje się, że w roku szkolnym 2018/2019 dzieciom zostanie udostępnionych około 300 mln porcji (z tego: 152 mln porcji owocowo-warzywnych oraz 148 mln porcji mlecznych).

Rys. Dzieci uczestniczące w „Programie dla szkół” w poszczególnych komponentach (w tys.) (porównanie danych z II semestru poszczególnych lat szkolnych)

Działania edukacyjne i promocyjne oraz ocena programu

Aby skutecznie i trwale ukształtować nawyki żywieniowe - dzieci nie tylko otrzymują porcje owoców i warzyw oraz mleka i produktów mlecznych, ale również uczestniczą w działaniach edukacyjnych informujących o zaletach spożywania tych produktów. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zachęca szkoły do efektywnej realizacji programu, czyli organizowania dystrybucji tak, aby dzieci wspólnie spożywały otrzymywane bezpłatnie produkty na terenie szkoły oraz do prowadzenia działań edukacyjnych.

Katalog działań edukacyjnych w Polsce obejmuje:

• organizowanie konkursów i festynów tematycznych,
• organizowanie warsztatów kulinarnych,
• zakładanie i prowadzenie ogródków szkolnych w różnych formach,
• wspólne spożywanie drugiego śniadania połączone z degustacją owoców i warzyw oraz mleka i ich przetworów (w tym produktów ekologicznych i regionalnych),
• organizowanie wycieczek do gospodarstw rolnych, gospodarstw ogrodniczych, zakładów przetwórstwa owoców i warzyw (w tym ekologicznych), zakładów mleczarskich oraz na lokalne rynki,
• stosowanie innych sposobów upowszechniania informacji o korzyściach płynących ze spożywania owoców i warzyw oraz mleka i ich przetworów, w szczególności przez organizowanie wystaw, przygotowywanie prezentacji oraz wydawanie gazetek.

Maciej Kania
Źródło: KOWR

Mechanizacja prac pozwala zwiększyć wydajność produkcji i ograniczyć jej koszty, jednak niewłaściwie użytkowane lub przygotowywane do pracy maszyny stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia rolników. Duża liczba ruchomych elementów roboczych, często nieosłoniętych, w połączeniu z brakiem wiedzy i umiejętności obsługującego może prowadzić do wypadków i to tych najgroźniejszych w skutkach. – Postęp technologiczny odgrywa znaczącą rolę, maszyny są coraz bardziej bezpieczne, ale mimo wszystko, aby ustrzec się przed wypadkami, należy zawsze stosować podstawowe zasady BHP, o których Kasa nieustająco przypomina – mówiła dr Aleksandra Hadzik, prezes KRUS.

W poprzednim roku zgłoszono do KRUS 15 295 wypadków – to o 2866 mniej niż w 2017 r., a wskaźnik wypadkowości obniżył się z 10,2 w 2017 r. do 9,5 w 2018 r. Pochwycenia, uderzenia przez ruchome części maszyn i urządzeń to – zaraz po upadkach osób – grupa najczęstszych zdarzeń wypadkowych, do których dochodzi podczas prac w gospodarstwach rolnych. KRUS kontynuując działania podjęte w ramach zeszłorocznej kampanii „Upadek to nie przypadek”, poszerza swój przekaz o informacje na temat bezpiecznej obsługi maszyn i urządzeń rolniczych.

W ramach ogólnopolskiej kampanii „Nie daj się wkręcić” w 2019 r. odbędą się: XVII Ogólnokrajowy Konkurs „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne, XXV Konkurs „W rolnictwie można pracować bezpieczniej oraz IX Ogólnopolski Konkurs Plastyczny dla Dzieci pod hasłem „Bezpiecznie na wsi: maszyna pracuje, a dziecko obserwuje”. Ponadto w całej Polsce zaplanowane są liczne spotkania, szkolenia BHP, pogadanki prewencyjne w szkołach, a podczas targów, dożynek i innych wydarzeń rolniczych pracownicy Kasy będą edukować rolników w sprawie bezpieczeństwa pracy w gospodarstwie rolnym ze szczególnym zwróceniem uwagi na rozwiązania ograniczające ryzyko wypadków z udziałem maszyn i urządzeń rolniczych.

– Kasa od lat uczy rolników bezpiecznej pracy w gospodarstwie rolnym. Mam nadzieję, że kampania prewencyjna „Nie daj się wkręcić” w jeszcze szerszym stopniu przyczyni się do zmiany postaw rolników w zakresie zapobiegania wypadkom przy pracy i rolniczym chorobom zawodowym – informowała Aleksandra Hadzik.

Maciej Kania
Źródło: mat. prasowe

Wpływ mikroorganizmów na produkcję roślinną

O pozytywnym wpływie mikroorganizmów na produkcję roślinną mówili również Jacek Sekuła i Arkadiusz Kartus z firmy ProBiotics Polska. – Wśród mikroorganizmów obowiązuje zasada zajętego krzesła – walka o przestrzeń życiową, pokarm, możliwość namnażania – informowali. W walce o tę przestrzeń z organizmami patogenicznymi kluczową rolę odgrywają mikroorganizmy pożyteczne, które przetwarzają materię organiczną w próchnicę, a następnie w związki odżywcze dla rośliny. Kilkanaście różnych szczepów, promieniowców i grzybów, które współdziałają ze sobą, utrzymując równowagę mikrobiologiczną zawierają Pro Bio Emy. Można je stosować we wszystkich etapach produkcji roślinnej.

Ochrona upraw szkółkarskich

W ochronie upraw szkółkarskich znaczenie ma monitoring chorób. Mówił o tym Mirosław Maziarka z centrum badawczo-wdrożeniowego AgroSmartLab: – Najlepszym momentem do zwalczania choroby jest najwcześniejsza jej faza – infekcja. Jest to kres od zetknięcia się patogenu z rośliną do nawiązania z nią kontaktu pasożytniczego. Wtedy producent ma 32–40 godz. na zastosowanie środków o działaniu zapobiegawczym (kontaktowym). W trafnym wyznaczeniu momentu infekcji może być pomocny precyzyjny system monitoringu i sygnalizacji chorób grzybowych i bakteryjnych, który wykorzystuje dane meteorologiczne i opracowane do tego celu modele matematyczne.

Biostymulacja

Stałym gościem spotkań SPS jest dr Magdalena Kapłan z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, która co roku dzieli się swoimi wnioskami z badań nad wpływem biostymulacji na rozgałęzianie drzewek jabłoni. – Celem omawianego doświadczenia było stworzenie i przebadanie mieszanin, które w swoim składzie odpowiadałyby preparatom powszechnie stosowanym, ale już wycofanym z rynku – informowała. – Wśród różnych zastosowanych kombinacji najbardziej efektywna była mieszanina preparatów Globaryll (BA) i Florgib (GA3) – odpowiednik środka Arbolin 036 SL – która korzystnie wpływała na wysokość drzewek i liczbę pędów bocznych. Najlepsze efekty przyniosło dwukrotne zastosowanie mieszaniny.

Maciej Kania
Źródło: A. Okła-Wierzbicka – relacja ze spotkania