W 2014 r. zaczął obowiązywać zakaz importu surowców rolno-spożywczych z krajów Unii Europejskiej do Rosji. Spowodowało to zamknięcie dla polskich sadowników najważniejszego rynku zbytu owoców. Z tego powodu rozpoczęły się bardzo intensywne poszukiwania nowych rynków zbytu, często bardzo odległych i egzotycznych. Dzięki staraniom władz państwowych i Związku Sadowników RP Polska szybko spełniła wymogi formalne i fitosanitarne, dzięki czemu granice wielu krajów otworzyły się na polskie jabłka. Do najbardziej perspektywicznych rynków eksperci zaliczają: Egipt, Indie, Wietnam i Chiny. Wymagania tamtejszych odbiorców są jednak bardzo wysokie, zwłaszcza wobec wybarwienia owoców i ich jędrności. Chcąc sprzedawać jabłka na tych rynkach należy położyć ogromny nacisk na jakość oferowanych produktów. W tym celu trzeba zadbać o produkcję owoców odmian pożądanych przez tamtejszych konsumentów, takich jak: Golden Delicious, paskowane sporty Gali czy Red Jonaprince. Możliwość zaoferowania odpowiedniego asortymentu odmianowego jest niezwykle istotna, jednakże najistotniejsze obecnie jest zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania oraz transportu – tak, aby dostarczyć konsumentom jabłka jak najwyższej jakości – tzw. premium.
Transport drogą morską lub kolejową może trwać nawet kilka tygodni. Owoce w trakcie obrotu handlowego narażone są na występowanie wysokiej temperatury, a na półkach sklepowych powinny prezentować odpowiednią jakość przynajmniej przez kilkanaście dni. Z tego powodu polscy producenci są zmuszeni do poszukiwania coraz doskonalszych metod przechowywania oraz transportu jabłek, tak by docierały one na dalekie rynki w idealnej kondycji i zachowały wysoką jakość w trakcie obrotu handlowego. W związku z tym w Samodzielnym Zakładzie Sadownictwa SGGW przeprowadzono badania dotyczące oceny wpływu preparatu zawierającego 1-MCP, saszetek Eten oraz worków Xtend na jakość jabłek odmiany Golden Delicious w trakcie obrotu towarowego, w zależności od długości przechowywania i warunków transportu.
Jak badano Golden Delicious?
Badania prowadzono w sezonie przechowalniczym 2017/2018. Jabłka zebrano 2 października 2017 r. z sześcioletnich drzew na karłowej podkładce M.9. Zostały zebrane w odpowiednim terminie – umożliwiającym skierowanie ich do długiego przechowywania (świadczą o tym chociażby niskie stężenie etylenu w komorach nasiennych – poniżej 1 µl/l, wysoka jędrność miąższu oraz indeks Streifa wynoszący 0,063).
Po 7 dniach przetrzymywania owoców w chłodni zwykłej (1°C), część jabłek poddawano przez 24 godziny działaniu preparatu zawierającego 1-MCP w stężeniu 0,65 μl/l (wykorzystano preparat SmartFreshProTabs). Następnie owoce zarówno traktowane, jak i nietraktowane tym związkiem przechowywano 0, 10 lub 20 tygodni w warunkach ULO (1,2% CO2: 1,2% O2). Doświadczenie założono w czterech powtórzeniach, a jakość owoców oceniano bezpośrednio po przechowywaniu oraz bezpośrednio po 6 tygodniach transportu w temperaturze 2°C i powtarzano po 5, 10 i 15 dniach dojrzewania jabłek w temperaturze 25°C (warunki symulowanego obrotu w krajach gorących).
W doświadczeniu oceniano cztery następujące kombinacje warunków transportu: 1) kontrola, 2) Worki MAP + saszetki Eten, 3) 1-MCPoraz 4) 1-MCP+ worki MAP. W każdej kombinacji określano: intensywność wydzielania etylenu, jędrność miąższu i kwasowość miareczkową. Dokonano takżeoceny sensorycznej jabłek.
Intensywność wydzielania etylenu u Golden Delicious
Analizując wartość opisywanego wskaźnika stwierdzono, że najniższą jego wartością cechowały się owoce traktowane preparatem zawierającym 1-MCP. Wpływ ten utrzymywał się niezależnie od długości przechowywania, sposobu transportu oraz okresu symulowanego obrotu. Jabłka nietraktowane tym preparatem produkowały wielokrotnie więcej etylenu. Nie odnotowano korzystnego wpływu zastosowania saszetek Eten oraz worków Xtend podczas transportu na ograniczenie wydzielania etylenu przez owoce w trakcie symulowanego obrotu. W kombinacji nietraktowanej 1-MCP, ale z zastosowaniem saszetek Eten oraz worków Xtend, po okresie 2 oraz 4 miesięcy przechowywania i sześciotygodniowym transporcie poziom intensywności wydzielanego etylenu w pierwszych kilku dniach symulowanego obrotu był niższy niż w kombinacji kontrolnej, jednak w kolejnych dniach dynamicznie się zwiększał i osiągał wartości zbliżone do kombinacji kontrolnej. Stosowanie saszetek Eten oraz worków typu MAP do transportu jabłek potraktowanych 1-MCP, w świetle przeprowadzonych badań, nie wydaje się uzasadnione ekonomicznie. Należy wyjaśnić, że symulowany obrót po 4 miesiącach przechowywania i sześciotygodniowym transporcie wyniósł tylko 10 dni z uwagi na znaczny spadek jakości jabłek.
![]()
Wykres 1. Intensywność wydzielania etylenu przez jabłka po 4 miesiącach przechowywania w ULO i 6-tygodniowym transporcie w ciągu kolejnych 10 dni symulowanego obrotu
Jędrność miąższu jabłek Golden Delicious
Analizując wpływ długości przechowywania, sposobów transportu oraz czasu symulowanego obrotu na jędrność miąższu jabłek odmiany Golden Delicious stwierdzono, że jedynie traktowanie owoców preparatem zawierającym 1-MCPgwarantuje zachowanie jędrności miąższu na poziomie akceptowanym przez konsumentów (powyżej 55 N). 1-MCP skutecznie hamował miękniecie owoców zarówno w czasie przechowywania, jak i podczas transportu oraz symulowanego obrotu. Jabłka w kombinacjach bez użycia 1-metylocyklopropenu dużo szybciej traciły wymaganą jędrność miąższu. Nie odnotowano pozytywnego wpływu saszetek Eten oraz worków Xtend zastosowanych na czas transportu na spowolnienie mięknięcia analizowanych jabłek.
![]()
Wykres 2. Wpływ warunków transportu na jędrność jabłek po sześciotygodniowym transporcie następującym po 4 miesiącach przechowywania w ULO – średnio dla długości symulowanego obrotu
![]()
Wykres 3. Spadek jędrności jabłek w warunkach symulowanego obrotu po sześciotygodniowym transporcie następującym po 4 miesiącach przechowywania w ULO; ze względu na znaczny spadek jakości owoców w trakcie obrotu, analizę zakończono po 10 dniach 2017 r.
Kwasowość miareczkowa
Analizując wpływ długości przechowywania jabłek odmiany Golden Delicious na ich kwasowość miareczkową bezpośrednio po długotrwałym transporcie (średnio dla warunków transportu) odnotowano istotnie mniejszą wartość omawianej cechy po 4 miesiącach przechowywania niż w terminach wcześniejszych. Nie odnotowano natomiast istotnego wpływu warunków transportu (średnio dla długości przechowywania) na zawartość kwasu jabłkowego w jabłkach ocenianych bezpośrednio po transporcie. Wpływ warunków transportu na wartość tej cechy ujawnił się wówczas, gdy jabłka poddawano ocenie w trakcie symulowanego obrotu. Wówczas jabłka poddane działaniu 1-metylocyklopropenu, a przetrzymywane w temperaturze 25°C przez 10 oraz 15 dni cechowały się wyraźnie wyższą kwasowością niż owoce nietraktowane tym preparatem. Zastosowanie na czas transportu worków Xtend oraz saszetek Eten wywierało pozytywny wpływ na zahamowanie tempa spadku kwasowości w trakcie symulowanego obrotu trwającego do 10 dni, ale tylko w przypadku jabłek nietraktowanych 1-MCP.
![]()
Rysunek 12.Spadek zawartości kwasu jabłkowego w jabłkach w czasie symulowanego obrotu po sześciotygodniowym transporcie następującym bezpośrednio po zbiorze
Analiza konsumencka
W toku przeprowadzonych analiz sensorycznych stwierdzono, że konsumenci różnicowali jabłka głównie pod wpływem kombinacji z preparatem zawierającym 1-MCP. Po sześciotygodniowym transporcie następującym bezpośrednio po zbiorze, jabłka nietraktowane tym preparatem były na ogół lepiej oceniane niż jabłka poddane jego działaniu; jabłka z kombinacji z 1-MCP były oceniane jako bardziej kwaśne. Jednak wraz z wydłużaniem czasu przechowywania oceny owoców z kombinacji bez 1-MCP były coraz niższe, a tych potraktowanych 1-MCP – wyższe, zwłaszcza w odniesieniu do soczystości i twardości. Po 4 miesiącach przechowywania jabłka w kombinacji 1-MCP + worki Xtend + saszetki Eten uzyskały najwyższe noty w przypadku wszystkich badanych wyróżników.
Podsumowanie
Wyniki przeprowadzonego doświadczenia dowiodły, że 1-metylocyklopropen użyty na jabłka odmiany Golden Delicious umożliwia dłuższe ich przechowywanie oraz wydłuża okres symulowanego obrotu poprzez zmniejszenie intensywności wydzielania etylenu, spowolnienie mięknięcia oraz tempa spadku kwasowości miareczkowej. Należy podkreślić, że rezygnacja z traktowania jabłek odmiany Golden Delicious związkiem 1-MCP praktycznie uniemożliwia ich sprzedaż na odległe rynki po dłuższym okresie przechowywania. Stwierdzono ponadto, że worki modyfikujące atmosferę oraz absorbery etylenu stosowane w czasie transportu owoców tylko w nieznacznym stopniu ograniczają zmiany jakościowe jabłek. Warto również zaznaczyć, że konsumenci pozytywnie oceniają podstawowe wyróżniki jakości owoców odmiany Golden Delicious poddanych działaniu 1-MCP. Jakość ogólna jabłek w ocenie sensorycznej zależy głównie od natężenia soczystości i twardości miąższu.
Prof. dr hab. Kazimierz Tomala
Inż. Dawid Królikowski
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
