Odmiany wiśni do ekologicznych sadów (cz. 1)

Data: 30 wrzesień 2019Autor:

Badania nad doborem odmian wiśni do ekologicznych sadów rozpoczęto wiosną 2004 r. w Ekologicznym Sadzie Doświadczalnym Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa (obecnie Instytut Ogrodnictwa). Dotychczas przebadano tam ponad 20 odmian, spośród których tylko nieliczne radziły sobie z patogenami wywołującymi choroby grzybowe (takie jak drobna plamistość liści drzew pestkowych czy brunatna zgnilizna drzew pestkowych) lub raka bakteryjnego. W lata wilgotne choroby te czynią spustoszenie w ekologicznych sadach wiśniowych, a polski sadownik ekologiczny ma bardzo ograniczone możliwości ich zwalczania ze względu na małą liczbę biopreparatów. Podstawowe znaczenie ma więc pro laktyka, a wśród metod pro laktycznych – uprawa odmian o mniejszej podatności na wspomniane wcześniej pa- togeny. W Ekologicznym Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa reklama choroby bakteryjne i grzybowe wiśni były szczególnie uciążliwe w lata z dużą ilością opadów. Łutówka, podstawowa odmiana w sadach konwencjonalnych, mimo jej licznych zalet, do sadu ekolo- gicznego jest mało przydatna. Krótką charakterystykę kilkunastu odmian wiśni, nadających się znacznie bardziej niż Łutówka do sadów ekologicznych, przedstawiamy w tabeli oraz w krótkich opisach poniżej.

Podstawowe cechy pomologiczne odmian wiśni przydatnych do uprawy ekologicznej

Wiśnia Tschernokorka

Wiśnia wczesnej pory dojrzewania, o nieznanym bliżej rodowodzie, wyhodowana na Ukrainie. Drzewo rośnie średnio silnie, tworzy raczej rozłożystą koronę, ze zwisającymi pędami i niezbyt licznymi krótkopędami. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie i owocuje regularnie, umiarko- wanie ob cie. W warunkach Polski jest średnio podatne na drobną plamistość liści drzew pestkowych i na raka bakteryjnego, a mało podatne na inne choroby wiśni. Odmiana częściowo samopłodna. Owoce są średniej wielkości, o masie ok. 5 g, kuliste. Mają ciemnowiśniową, błyszczącą skórkę. Miąższ jest czerwony, kwaśnosłodki, smaczny, średnio soczysty. Sok ciemnoczerwony. Pestka mała. Szypułka średniej długości i grubości. Dojrzewanie owoców przypada w pierwszej połowie lipca. Odmianę Tschernokorka warto wybierać do nasadzeń ekologicznych (towarowych i amatorskich), z przeznaczeniem owoców do bezpośredniego spożycia jak i na przerób.

Wiśnia Galena (D3-I-40)

Nowa odmiana wyhodowana w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach – siewka z wolnego zapylenia wiśni Groniasta z Ujfehertoi. Jest odmianą wczesną, typu szklanki, o umiarkowanej plenności. Drzewo rośnie średnio silnie, tworzy wzniesioną, średnio zagęszczoną koronę. Owoce dojrzewają na przełomie czerwca i lipca, około 10 dni przed wiśnią Groniasta z Ujfehertoi. Są duże, okrągłe, lekko spłaszczone na wierzchołkach. Skórka jest jasnoczerwona, prześwitująca, a miąższ żółtawy, średnio jędrny, słodki, umiarkowanie soczysty. Sok bezbarwny, ze średnio wysoką zawartością cukrów. Pestka szerokoeliptyczna; średnich rozmiarów, szypułka średnio długa, gruba. Owoce odmiany Galena ze względu na atrakcyjny wygląd i bardzo dobry smak mogą być przeznaczone przede wszystkim do spożycia w stanie świeżym, jako wiśnie deserowe. Można je również wykorzystać w przetwórstwie. Drzewo wykazuje małą podatność na raka bakteryjnego oraz na drobną plamistość drzew pestkowych i moniliozę.

Wiśnia Sabina

Wiśnia wczesnej pory dojrzewania, wyhodowana w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa (dziś Instytut Ogrodnictwa). Jej drzewo rośnie silnie, tworzy kulistą koronę z licznymi krótkopędami, na których zawiązuje się mnóstwo owoców. Jest wytrzymałe na mróz, średnio podatne na drobną plamistość liści drzew pestkowych i mało podatne na pozostałe choroby wiśni. Najlepiej rośnie na glebie umiarkowanie żyznej i wilgotnej, o podłożu gliniastym. Na glebie zbyt lekkiej i suchej owoce drobnieją. Natomiast w korzystnych warunkach glebowo-klimatycznych Sabina plonuje bardzo obfcie, a owoce są dobrej jakości. Dojrzewają na początku lipca. Są ciemnoczerwone kuliste lub wydłużone, mają około 5 g. Są przydatne do spożycia w stanie świeżym oraz do przetwarzania.

Wiśnia Erdi Bötermö

Odmiana węgierska otrzymana w wyniku krzyżowania wiśni Pandy Meggy klon 38 × Nagy Angol 38. Drzewo o pokroju czereśni, charakte- ryzujące się dużymi skórzastymi liśćmi i znaczną liczbą krótkopędów, na których zawiązują się owoce. W okres owocowania wchodzi dość późno i w warunkach Polski owocuje stosunkowo słabo, głównie z powodu przemarzania pąków kwiatowych lub tylko chłodów w okresie kwitnienia. Jest mało podatne na drobną plamistość liści drzew pestkowych. Owoce są bardzo atrakcyjne i niezwykle smaczne. Średnia masa owocu wynosi około 6 g, a przy małym plonie jest jeszcze większa. Skórka karminowoczerwona, z intensywnym połyskiem. Miąższ i sok jasnoczerwony, nie wyciekający z owocu po oderwaniu szypułki. Owoce tej wiśni można dłużej pozostawić na drzewie, a smak ich stanie się po prostu wyśmienity. Odmiana przydatna do sadów ekologicznych jako wiśnia wybitnie deserowa.

Wiśnia Debreceni Bötermö

Odmiana węgierska, wyselekcjonowana z populacji siewek odmiany Pandy (Kerezer). W warunkach klimatycznych Polski jest jedną z najmniej zawodnych pod względem plonowania spośród licznej grupy wiśni węgierskich. Drzewo rośnie średnio silnie, tworzy kształtną, ob cie ulistnioną koronę.Jestmałopodatnenachoroby. Dobrze plonuje w towarzystwie wiśni Nefris, Koral oraz wśród drzew czereśni. Owoce o masie około 6 g, kształtu szeroko sercowatego lub nerkowatego, dojrzewają w pierwszej dekadzie lipca. Są niezwykle smaczne jako wiśnie deserowe, a ich smak zyskuje przy dłuższym pozostawieniu ich na drzewie. Można je również przetwarzać, są doskonałe do zamrażania. W sadach ekologicznych odmiana ta może być uprawiana zarówno z przeznaczeniem owoców do bezpośredniej konsumpcji, jak i na przerób.

Wiśnia Groniasta z Ujfehertoi (oryg. Újfehértói Fϋrtös)

Odmiana węgierska, bliżej nieznanego pochodzenia. Cechy morfologiczne drzewa wskazują na bliskie pokrewieństwo z grupą odmiany Pandy. Drzewo początkowo rośnie silnie, ale po wejściu w owocowanie jego wzrost raptownie słabnie, zwłaszcza gdy dobrze plonuje. Jest mało wrażliwe na drobną plamistość liści drzew pestkowych i średnio podatne na moniliozę. W sprzyjających warunkach klimatycznych (ciepło w okresie kwitnienia) owocuje bardzo ob cie, a owoce zawiązuje wówczas gronami (stąd pochodzi nazwa odmiany). Są one duże, o masie 6–7 g, przy bardzo obfitym owocowaniu – drobniejsze. Skórka wiśniowoczerwona, przeświecająca. Miąższ czerwony, dość zwarty. Szypułka dosyć długa, z przylistkami. Po jej oderwaniu sok nie wycieka. Owoce dojrzewają w połowie lipca. Są wykorzystywane jako deserowe, a także do przetwórstwa i zamrażalnictwa.