Co z podatkiem VAT za owoce wycofane z rynku?

Istotnie, orzeczenia sądów administracyjnych są korzystne dla sadowników, którzy byli zmuszeni zapłacić VAT od przyznanego dofinansowania w związku z wycofaniem owoców ze sprzedaży i przeznaczeniem ich do bezpłatnej dystrybucji. Dotyczą one jednak bezpośrednio tylko tych podmiotów, które wniosły skargi do WSA i w których sprawach zapadły wyroki. Inni sadownicy, chcąc odzyskać VAT, muszą wystąpić z wnioskiem o zwrot nadpłaty. A jego otrzymanie wcale nie jest przesądzone, gdyż Krajowa Administracja Skarbowa nadal stoi na stanowisku, że od rekompensat wypłacanych w związku z rosyjskim embargiem VAT się należał. 

Fiskus swoje 

Spór dotyczy kwestii, czy rekompensaty otrzymane przez sadowników – w związku z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw objętych zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej z tytułu wycofania owoców z rynku, transportu chłodniczego wycofanych owoców oraz ich sortowania i pakowania – zwiększają obrót w rozumieniu art. 29 a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W indywidualnych interpretacjach finansowych, a także w odpowiedzi na interpelacje poselskie oraz pytania zgłaszane m.in. przez Związek Sadowników RP, minister finansów, a następnie dyrektor Krajowej Administracji Skarbowej twierdzą, że w sytuacji nieodpłatnego przekazywania w ramach „operacji wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji” podmiotom (m.in. organizacjom charytatywnym) owoców i warzyw przez producentów rolnych w zamian za przyznaną rekompensatę, dochodzi do dostawy tych towarów.

Otrzymaną kwotę wsparcia finansowego z tego tytułu należy uznać za formę wynagrodzenia za przekazane tym podmiotom towary. Przedmiotowe rekompensaty przybierają postać konkretnej kwoty za kilogram przekazanych wskazanym podmiotom owoców i warzyw, jako takie więc stanowią wynagrodzenie za przekazane towary. Nie są tym samym dopłatami o charakterze ogólnym, które pozostawałyby poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT.

Do opodatkowania ww. czynności są zobowiązani producenci rolni będący podatnikami VAT czynnymi, a przekazane owoce i warzywa podlegają opodatkowaniu według stawek VAT właściwych dla tych towarów. Natomiast tzw. rolnicy ryczałtowi, którzy dokonują dostaw produktów rolnych pochodzących z ich własnej działalności rolniczej (a więc również w ramach bezpłatnej dystrybucji dla określonych organizacji w zamian za wsparcie udzielane na podstawie ww. rozporządzeń Komisji) nie są zobowiązani odprowadzać VAT z tytułu takich dostaw, gdyż korzystają bowiem ze zwolnienia od podatku VAT – na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT.

Sądy wręcz przeciwnie

Całkowicie odmienne stanowisko zajął m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1906/15, odnosząc się do skargi wniesionej przez spółkę z o.o. będącą grupą producentów owoców i warzyw na niekorzystną dla niej indywidualną interpretację podatkową. Spółka twierdziła, że powinno jej przysługiwać zwolnienie z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku od towarów i usług. Według tego przepisu przysługuje ono osobom (podmiotom) dokonującym nieodpłatnego przekazania produktów spożywczych na rzecz organizacji pożytku publicznego, jeśli te przeznaczają je na cele prowadzonej przez siebie działalności charytatywnej. Dyrektor Izby Skarbowej, który w imieniu ministra finansów wydał interpretację podatkową, twierdził, że spółka musi zapłacić VAT. 

Sąd uznał, że otrzymane przez spółkę wsparcie, wypłacone za pośrednictwem wówczas jeszcze istniejącej Agencji Rynku Rolnego, nie nastąpiło z tytułu (w zamian) przekazania owoców jednostkom uprawnionym. A zatem nie zwiększa ono podstawy opodatkowania stosownie do art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. Jeżeli owoce zostały przekazane uprawnionym jednostkom nieodpłatnie, to należy zastosować zwolnienie przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy. 

Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniósł minister finansów, ale Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt: I FSK 2057/16 podtrzymał stanowisko WSA w Warszawie i skargę oddalił. 

Wniosek o zwrot nadpłaty

Sadownicy, którzy zapłacili VAT od wsparcia wypłaconego w związku z wycofaniem owoców z rynku, mogą domagać się zwrotu nadpłaconego podatku na podstawie art. 75 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W myśl art. 72 § 1 tej ustawy, przez nadwyżkę podatku należy rozumieć m.in. nadpłacony lub niezależnie zapłacony podatek, podatek pobrany niezależnie (np. w przypadku, gdy wystąpiło zdarzenie, w następstwie którego został zapłacony podatek, a zdarzenie to nie powinno być opodatkowane) czy pobrany w wysokości większej od należnej.

Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają, jak ma wyglądać wniosek. Przyjmuje się, że powinien on zawierać następujące elementy:

1)   dane wnioskodawcy, czyli imię i nazwisko bądź nazwę podatnika (płatnika lub inkasenta), adres zamieszkania bądź siedziby, numer PESEL bądź NIP;

2)   dane organu podatkowego, do którego kierowany jest wniosek (właściwego naczelnika urzędu skarbowego);

3)   określenie rodzaju podatku oraz okresu rozliczeniowego, w którym występuje nadpłata;

4)   określenie wysokości nadpłaty;

5)   wyczerpująco przedstawiony stan faktyczny uzasadniający złożony wniosek.

W przypadku, gdy nadpłata podatku wynika ze złożonej korekty deklaracji bądź zeznania rocznego, wniosek należałoby złożyć wraz z korektą. 

Jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W większości przypadków organ podatkowy wyda decyzję stwierdzającą nadpłatę, w której określi wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości. Zwrot nadpłaty powinien nastąpić w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o stwierdzeniu nadpłaty.

W zakresie, w jakim naczelnik urzędu skarbowego uzna wniosek za niezasadny, odmówi stwierdzenia nadpłaty. Od decyzji organu podatkowego I instancji przysługuje odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej. Na decyzję wydaną przez dyrektora izby można wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. 

Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Alicja Moroz
prawnik