„Klatka”, czyli 15 kg jabłek
W hurtowym handlu jabłkami nadal bezsprzecznie dominuje drewniana skrzynka. Chociaż jest coraz częściej krytykowana, to na horyzoncie nie widać alternatywy. Mogłoby się wydawać, że teoretycznie standardem w handlu owocami powinno być opakowanie o masie 10 kg lub 20 kg. Z drugiej strony każda masa zbiorczego opakowania może być dobra. Warto jednak zapytać, dlaczego akurat w Polsce dominuje standard 15 kg. Korzeni należy szukać jeszcze w zaborze rosyjskim, gdy naszego kraju nie było na mapach.
Z pewnego punktu widzenia można powiedzieć, że w hurtowym handlu jabłkami nadal tkwimy w czasach carskich. Od XIX wieku obracamy carskim pudem, a następnie standardem do niego zbliżonym. Standard 15 kg dotyczy też handlu czereśniami, śliwkami, brzoskwiniami czy popularnych worków z ziemniakami.
Co to jest pud?
Pud to dawna rosyjska jednostka masy, używana powszechnie w carskiej Rosji, a następnie przez jakiś czas także w Związku Sowieckim. 1 pud jest równy dokładnie 16,38 kg. Była to podstawowa jednostka miary masy w gospodarce rolnej, szczególnie w handlu zbożem. Po rewolucji październikowej sowiecka Rosja co prawda oficjalnie przyjęła system metryczny. Jednak w lokalnym handlu na wsiach przez lata wciąż operowano pudami.
Jak czytamy w wydaniu polskiego czasopisma „Ogrodnik” z 1912 roku, średnio jabłka deserowe kosztowały wówczas w Warszawie 5 rubli za jeden pud – ekwiwalent 4,3 grama czystego złota. Byliśmy wówczas integralną częścią Cesarstwa Rosyjskiego, więc nie powinno dziwić, że używaliśmy tego samego systemu wag, a branżowe czasopismo informowało o cenach płodów rolnych za pud.
15 kg utrwalone historycznie
W okresie międzywojennym, a później w PRL-u, mimo przejścia na system metryczny, tradycja pakowania towarów „na pudy” przetrwała w uproszczonej formie. Standard handlowy został zaokrąglony w dół do pełnych 15 kg, aby ułatwić obliczenia i standaryzację opakowań drewnianych oraz worków. Działo się tak również w innych krajach bloku wschodniego.
Współczesny standard opakowań drewnianych w polskim handlu owocami i warzywami został ujednolicony w 1970 roku. To właśnie wtedy wprowadzono popularną do dziś skrzynkę „uniwersalkę” o wymiarach 60 x 40 x 20 cm. Podłoże historyczne jest tu podstawową przyczyną utrwalenia się przez lata 15-kilogramowego standardu w Polsce.
