Jabłek zero, gruszki nadal jadą
W ostatniej publikacji o eksporcie jabłek wspomnieliśmy, że w zestawieniu nie ma ani jednej tony jabłek wyeksportowanych na Białoruś. Mińsk chroni swój rynek i krajowe zbiory. Po raz kolejny widzimy też, że cykl zmian przepisów zaczyna się jesienią.
Od 27 września import jabłek, również z Polski, wymaga specjalnej, jednorazowej licencji wydawanej przez białoruskie władze. Nie jest to jednak całkowity zakaz importu. Nadal dopuszczony jest również import gruszek i te widzimy w zestawieniu PIORiN. Co ważne, gruszki nie są obecnie objęte ani białoruskim embargiem, ani obowiązkiem uzyskania specjalnej licencji importowej.
Eksport gruszek spadł o 70%. Ile kupuje największy odbiorca?
Jeśli spojrzymy krótkoterminowo, analiza danych prowadzi do bardzo negatywnych wniosków. Świeżych gruszek ogółem eksportujemy mniej. Całkowity wolumen wysyłek poza UE we wrześniu i październiku spadł z 14 tys. ton w 2023 roku do 4,2 tys. ton w 2026 roku. Oznacza to spadek o 70% w ciągu trzech lat. Przede wszystkim coraz mniej kupuje od nas największy odbiorca – Białoruś.
Eksport gruszek w październiku na Białoruś wyglądał następująco (w zaokrągleniu):
- 2023 – 6240 ton
- 2024 – 2930 ton
- 2025 – 4860 ton
- 2026 – 1700 ton
Polski eksport czy holenderskie gruszki? Skąd wcześniejsza „górka”?
Jeśli spojrzymy dalej w przeszłość, to całkowite wysyłki z Polski zaliczyły wyraźną „górkę” w latach 2020–2024. Przyczynę łatwo znaleźć. Jest nią reeksport gruszek z Zachodu, przede wszystkim na Białoruś i do Kazachstanu przez teren Polski. Mówimy głównie o owocach z Holandii.
W danych GUS widzimy, że od 2025 roku całkowite wysyłki z Polski spadają i wracamy do wolumenów sprzed wojny i embarga. W tym czasie sadów gruszowych w Polsce wyraźnie przybyło i jeszcze przez jakiś czas będzie ich przybywać. Na szczęście przybywa też kierunków europejskich, do których wysyłamy – na razie nieduże – ilości świeżych gruszek.
Embargo z wyjątkami. Dlaczego jabłka wymagają licencji, a gruszki nie?
Białoruskie embargo z grudnia 2021 roku jest takie samo jak dziesiątki innych sankcji – działa w ograniczonym zakresie i ma wiele wyjątków. Nikt na własne życzenie nie odcina sobie dochodów z handlu.
Co ciekawe, przez ostatnie niemal pięć lat zasady importu jabłek i gruszek zmieniały się wielokrotnie. Obecnie ani jabłka, ani gruszki nie znajdują się na białoruskiej liście towarów objętych embargiem. Nie oznacza to jednak, że ich import odbywa się na takich samych zasadach. Od 27 września 2026 roku obowiązuje odrębne rozporządzenie dotyczące jabłek. Przedsiębiorcy, którzy chcą je sprowadzać, muszą uzyskać jednorazową licencję importową. O jej wydaniu decydują białoruskie władze, które mogą odmówić zgody, jeżeli na krajowym rynku dostępne są jabłka miejscowej produkcji.
Gruszki takiego ograniczenia nie mają. Można je importować bez specjalnych licencji, oczywiście przy zachowaniu pozostałych wymagań, między innymi fitosanitarnych.
