W najnowszym raporcie o nowych zagrożeniach fitosanitarnych dla Polski, PIORiN informuje o potencjalnym zagrożeniu jabłoni ze strony grzyba i szkodnika, które są już obserwowane w Europie.
Nowy grzyb, który może rozwijać się w Polsce
Colletotrichum aenigma jest grzybem, który był notowany w USA, Ameryce Południowej i Azji, a spośród państw europejskich w Wielkiej Brytanii i we Włoszech.
Żywicielami grzyba są różne gatunki roślin zdrewniałych i zielnych, takie jak kamelia, papryka, truskawka, orzech włoski, jabłoń, oliwka, grusze, czereśnia i winorośl.
Objawy są zróżnicowane w zależności od żywiciela. Grzyb może powodować antraknozę różnych roślin objawiającą się w postaci zwykle czerwono-brązowych plam o średnicy 1–2 cm z brązowymi, wilgotnymi środkami. Z czasem plamy te stopniowo powiększają się, a następnie łączą i obumierają. Grzyb może powodować gorzką zgniliznę owoców. Przykładowo, na jabłkach pojawiają się początkowo niewielkie jasno-lub ciemnobrązowe, lekko wgłębione plamy z ciemną otoczką, które z czasem ulegają zwiększeniu, stają się
okrągłe lub o nieregularnym kształcie z niewielkimi ciemnymi kropkami wewnątrz. Porażone owoce tracą wartość handlową.
Grzyb występuje głównie w strefie klimatu ciepłego, stąd trudno określić, czy w Polsce byłby on w stanie przezimować. Jakkolwiek w przypadku przeniknięcia grzyba do Polski prawdopodobny jest jego rozwój w czasie sezonu wegetacyjnego na roślinach takich jak jabłonie, grusze, czereśnie, truskawki i winorośl. Kategoryzacja agrofaga przeprowadzona przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wykazała, że spełnia on kryteria pozwalające uznać go za potencjalnego agrofaga kwarantannowego UE.
Nowy, jak dotąd niegroźny szkodnik jabłoni
Caleptirimerus baileyi jest roztoczem z rodziny szpecielowatych (Eriophyidae). Został po raz pierwszy opisany w USA (Kalifornia). Występowanie tego agrofaga odnotowano m.in. w Egipcie, Iranie, Nowej Zelandii i Turcji. W Polsce szkodnika stwierdzono podczas badań prowadzonych w latach 1973-1975 głównie w zachodniej części kraju, w sadach jabłoniowych. Nie było dalszych wykryć więc trudno ustalić, czy występuje on obecnie w Polsce. Żywicielami szkodnika są jabłonie, chociaż w Iranie został stwierdzony też na pigwie.
Po spodniej stronie liści żerują białawe roztocza o długości 0,15 mm o wydłużonym ciele, zaopatrzone w dwie pary odnóży. Identyfikacja do gatunku możliwa jest na podstawie analizy cech morfologicznych roztoczy pod dużym powiększeniem mikroskopu.
Przy licznym występowaniu szkodnik wywołuje brązowienie i ordzawienie liści, ordzawienie owoców, a nawet przedwczesne opadanie liści. Na niektórych obszarach jego występowania, np. w Egipcie gatunek ten wywołuje duże szkody w uprawach jabłoni. W Polsce, na stanowiskach, gdzie wykryto roztocza nie odnotowano wywoływania przez niego żadnych szkód.
Komisja Europejska zleciła przeprowadzenie przez Europejski Urząd ds Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) kategoryzacji dla szkodnika, której celem jest ustalenie, czy spełnia on kryteria potencjalnego agrofaga kwarantannowego dla UE. Roztocze mogą być przenoszone na niewielki dystans z prądami powietrza, a na większy dystans szkodnik może rozprzestrzeniać się wraz z materiałem szkółkarskim i ciętymi gałęziami jabłoni.
Przypadki wykrycia szkodnika w polskich sadach wskazują, że prawdopodobne jest jego zadomowienie się u nas. Trudno jednak powiedzieć, czy będzie on w stanie wywoływać jakieś szkody. Odłowienia chrząszczy na południu Europy wskazują na możliwości rozprzestrzeniania się z obszarów jego występowania. Trudno jednak dziś określić, czy szkodnik jest w stanie zadomowić się na kontynencie europejskim i wywoływać szkody.
źródło: www.gov.pl/piorin
zdjęcie: www.online-rpd.org
