Prawie zniknął z naszych sadów. Dlaczego?
O Stanleyu słyszeli chyba wszyscy sadownicy. Wielu go uprawiało. Niegdyś odmiana dość popularna w polskich sadach, teraz prawie z nich zniknęła. Dlaczego? Nie jest to przecież „odmiana-niewypał”, ma bowiem szereg zalet. Ponadto nie zniknęła z sadów mołdawskich i serbskich, więc pytań przybywa... Można powiedzieć, że w naszym przypadku zdecydował rynek i nie mamy nad czym dyskutować. Problem polega na tym, że historia uprawy odmiany Stanley w Polsce po raz kolejny udowadnia, że przez przepisy nie wykorzystujemy naszego potencjału.
Stanley ma szereg zalet
Zacznijmy od zalet. Amerykańska odmiana Stanley to przede wszystkim śliwa bardzo obficie i corocznie owocująca. Można powiedzieć, że jest pod tym względem równie niezawodna jak Čačanska Lepotica. Jest również smaczna, znacznie smaczniejsza niż Lepotica, choć ustępuje Amersowi czy Węgierce. Świetnie nadaje się na dżemy, kompoty oraz do destylacji alkoholi i z punktu widzenia rynku to jej największa zaleta.
Stanley nadal dominuje w strukturze mołdawskich sadów i w dużych ilościach jest stamtąd eksportowany. Podobnie jest w Serbii. Niemniej tam większość produkcji trafia do przetwórstwa i destylacji brandy. To najlepsze potwierdzenie, że jest to wartościowa i ceniona odmiana.
Nie odchodzi od pestki
Nie ma odmian idealnych i Stanley też ma swoje wady. Na polskim rynku rezygnację z odmiany wymusili konsumenci i kupcy na przełomie minionego i bieżącego wieku. W czasach, gdy jeszcze nie dominowały markety, warunkiem koniecznym i decydującym o sprzedaży na rynkach hurtowych była kwestia odchodzenia miąższu od pestki. W przypadku bohatera tej publikacji jest to bardzo kłopotliwe. Zatem w pierwszej kolejności to rynek zdecydował o tym, że sadownicy zrezygnowali z odmiany. Obecnie, w dobie handlu z marketami, ten wymóg nie jest konieczny, więc w teorii łatwiej byłoby sprzedać owoce.
Nie mamy gorzelnictwa
Nawet gdyby produkcja Stanleya nie trafiała na rynek w postaci świeżej, owoce można zagospodarować w produkcji destylatów i brandy. Taka produkcja w małej skali praktycznie nie istnieje w Polsce. Dlatego w urodzajnych latach owoce odmiany były praktycznie niesprzedawalne. Inaczej jest w Serbii, gdzie pomimo niskich cen owoców przemysłowych udaje się zagospodarować 70–80% zbiorów w destylarniach. Warto dodać, że zbiory nierzadko przekraczają pół miliona ton w sezonie.
Idealna odmiana przemysłowa?
Na pewno tak uważa wielu sadowników w Mołdawii i Serbii, gdzie ogólnie przetwórstwo śliwek jest lepiej rozwinięte niż w Polsce. Wynika to przede wszystkim z tradycji. Odmian deserowych mamy w Polsce pod dostatkiem. Z przemysłowych mamy przede wszystkim wcześniejszą Węgierkę Dąbrowicką i późniejszą Węgierkę Zwykłą. Wielu czytelników zapewne skomentuje, że niekoniecznie potrzebujemy nowych sadów ze Stanleyem, ale w pierwszej kolejności przetwórstwa, które sprawnie zagospodaruje coroczne zbiory.
